Nieuwe wegen - Geschreven en ongeschreven teksten

Ik had het gezegd, nietwaar, aan het eind van m'n vorige blog: geen volgend 'Maandblad Boeddhisme' in januari? Wat dan wel, als er iets komt, hangt af van wat ik tegenkom.
Bijvoorbeeld dit:

Bericht, op 16 december geplaatst op de Nederlandse Boeddhisten Netwerk pagina van Facebook:

De komende tijd wil ik me (in deze groep) zo weinig mogelijk meer bezig houden met misstanden in het Nederlands boeddhisme. Maar ook niet met gebabbel over plaatjes en praatjes.
Liever zet ik me in voor een zaak waar ik me echt zorgen over maak : de groeiende islam-haat en de groei van de PVV, waardoor we misschien na 15 maart of een vreselijk minister-president of een onbestuurbaar land krijgen.

Hoe, dat weet ik nog niet.
Wel is me duidelijk dat ik van andere boeddhisten niet veel kan verwachten. Ik heb in m'n blog een paar keer aandacht besteed aan de islam, de relatie tot het boeddhisme en de islamhaat; en ik heb aandacht besteed aan de bezorgdheid van Amerikaanse boeddhisten voor Donald Trump. Maar de respons hier is minimaal.

De politiek in? Heb ik al gedaan, lang geleden, dat is voorbij.
Er zijn de nodige bezorgde christenen, maar om me daar bij aan te sluiten is ook weer zo wat.
Ik zie wel hoe het zich ontwikkelt.


Naar aanleiding van een aantal reacties schreef ik een paar dagen later:

..., en anderen die reageerden, het was niet primair het doel van m'n bericht, reacties te ontlokken. Het was meer een mededeling dat ik meer buiten deze groep actief ga zijn. Of meer precies: proberen te zijn. Dus ... hoeft zich geen zorgen te maken.
Ik verwijt m'n medeboeddhisten (voor zover ik nog boeddhist ben) niets.
Op z'n hoogst dat 'we' ons niet realiseren tot de elite te behoren. En daardoor in een blanke cocon leven. Of in een ballon. En die barst vanzelf een keer.


En na een artikel over Boeddhabeelden:

Ja, mooi beschreven, vrolijk, nuchter.
Maar dan ...
Ik ben geen journalist, ik ben lezer die hiervan denkt: ja, zo gaat het ongeveer. Maar wat andere mensen doen en hebben met snuisterijen, interesseert me niet echt.
Ik probeer een beetje boeddhist te zijn, met een zelf geconstrueerd boeddhisme uiteraard, dat kan niet anders
En dan probeer ik me tot de misschien ooit geleefd hebbende Boeddha te verhouden die ik niet kan kennen en waar van niet één beeld een echte afbeelding is, want pas eeuwen later voor het eerst gemaakt.
Zo'n beeld (ik heb er ook een paar) laat ik weer achter me, net zo als ik dit artikel achter me laat, net zo als ik bijna alles van het boeddhisme achter me laat.


Dat was 2016.
Ik ga eerst maar eens het een en ander over Islam lezen, de Koran bijvoorbeeld. En over de geschiedenis van de groei van de Islam.
Met als richtsnoer de vraag voor mezelf die ik maar niet in kan voelen: waarom de behoefte anderen te bekeren tot jouw geloof?
Voor de mensen die zich zorgen maken dat ik dan moslim wordt: lijkt me zeer onwaarschijnlijk, veel te veel waarin ik dan zou moetengeloven. En ergens bij horen hoef ik ook niet meer.


En nu is het 2017.
Ik ontwaar twee actuele discussies:
* Die over het populisme, hier en nu toegespitst op de Kamerverkiezingen van maart a.s. Daar doe ik niet aan mee, daarover wordt zoveel ideologische onzin zonder enige sociologische onderbouwing te berde gebracht.
En ik heb ook geen enkele behoefte een soort opinieleider te zijn zoals ik tot voor kort t.a.v. boeddhisme probeerde te zijn.

* De Islam-discussie; die in werkelijkheid grotendeels een autochtonen-discussie over hun angsten is.
Ook weer zonder enige pretentie die discussie echt te beinvloeden schrijf ik nu soms wat reacties op de website van NieuwWij.
Deze vooral door VU-christenen bepaalde site gaat vaak over hun relatie met moslims, die er trouwens ook zelf teksten op publiceren.
Ik ga daar dan vanuit m'n oatheistisch-boeddhistische referentiekader op in.

Zoals deze vandaag over een interview met de landelijk secretaris van de Protestante Kerk Nederland
RENÉ DE REUVER: “DE KORAN EN DE BIJBEL LIJKEN OP ETHISCH VLAK OP ELKAAR”

Joop Romeijn op 1 januari 2017 om 09:20 uur
Het belang van boeken zoals de Bijbel en Koran wordt sterk overschat, zeker als het ethische zaken betreft. Ethiek is een zaak van de levende religie, niet van heilige teksten.
Zeker, deze relativering maakt bv de Koran niet van zichzelf; maar de (boeddhistische) Lotus Sutra verabsoluteert zichzelf ook.
Heilige teksten bieden inspiratie en troost, dat is genoeg; als ze gebruikt worden ter rechtvaardiging van gedrag dan is dat altijd omdat bepaalde mensen daar (niet-religieus) belang bij hebben.
Verder is het naief en dom om er van uit te gaan dat de islam een religie is die ook vrede wil
(Trouwens, wil het christendom dat dan? Sommige christenen maar dat is wat anders)
Werkelijk onbevangen zou het zijn om in gesprekken met moslims te achterhalen wat hen bezig houdt, vanuit de positie van niet weten dus.

Bron: http://www.nieuwwij.nl/opinie/rene-reuver-koran-en-bijbel-lijken-op-ethisch-vlak-op-elkaar/ Zesde commentaar
Toch nog een beetje boeddhistisch, nietwaar?

Zouden we ook nog eens een inhoudelijke tekst van de voorzitter van de BUN over de islam mogen verwachten? En bedoel ik geen beleefdheidspraatje over interreligieuze samenwerking.
Want het zou toch kunnen dat ook sommige Nederlandse boeddhisten zich zorgen maken? Ik durf bv niet te garanderen dat er geen boeddhistische PVV-stemmers zijn.

December * Waarom psychologiseren, boeddhisten * Emergente zwaartekracht en wat boeddhisme * Amerikaanse boeddhisten & Donald Trump (en wij) * Podcast * Geen leraar worden * Einde Maandblad

Stevige kost, dit december-nummer van m'n maandblad, het laatste nummer.
Met een dubbele uitsmijter en vijf bijlagen.
Met moderniteit, actualiteit en een snufje eeuwigheid, althans tijdloosheid.

Update 4 december
Voor de mensen die boeddhistische blogs gaan missen.
Met de bekende Amerikaanse bescheidenheid aangekondigd:
' De vijftig Beste Boeddhistische Blogs van de Planeet '
De beste Engelstalige dan toch. Want de mijne komt er bv niet in voor.
Heel veel onbekende trouwens, veel te lezen dus.

=====================================================================

Boeddhisme is geen toegepaste psychologie
Minder psychologiseren in de beoefening

Een pleidooi voor het minder gebruiken van concepten uit de psychologie (welke dan ook) in het praten over de Dharma en in de boeddhistische beoefening.
Liefst helemaal niet maar dat is een kansloze missie.
Want het gepsychologiseer is zo diep doorgedrongen in het denken over het boeddhisme, ook in mij trouwens, dat we nauwelijks nog zonder kunnen. Ons geen praten over beoefening zonder psychologische termen kunnen voorstellen.

Eerst een poging tot een omschrijving (een definitie is nauwelijks mogelijk) van 'psychologie' in Wikipedia . Dit artikel maakt een scherp onderscheid tussen de wetenschappelijke en alledaagse of intuïtieve psychologie, zie Bijlage 1
Het lijkt me beter meer vormen dan deze tweedeling te onderscheiden:

(1) Wetenschappelijke psychologie, berustend op wetenschappelijk onderzoek
     Vormen zijn o.a.: arbeids- en organisatiepsychologie, functieleer,
     leerpsychologie, neuropsychologie, sociale psychologie, etc.

(2) Systemen (meervoud!) van psychologische concepten, gehanteerd door psychotherapeuten.
     Bijvoorbeeld psychodynamische therapieën, cliëntgerichte therapieën,
     gedragstherapieën, systeemtherapieën en veel vormen van alternatieve therapie.

(3) Intuïtieve populaire psychologie, zonder wetenschappelijke intenties, gehanteerd door leken
     En vaak gehanteerd door boeddhisten, moet ik aan deze derde vorm toevoegen.

(4) Er is los van dit alles nog een aparte boeddhistische psychologie, te vinden in de
    Abhidhamma, wel systematisch maar niet wetenschappelijk in de hedendaagse
    op toetsbaarheid (falsifieerbaarheid) gerichte opvattingen.
    Het is psychologie en filosofie (met name ethiek ) in één, en wordt ook wel
     'psychologie zonder psyche' genoemd. Zie daarvoor o.a. Nl.wiki  en  En.wiki .

Echter, het gepsychologiseer waar ik het hier over wil hebben, gaat niet over een soort psychologie, gebaseerd op de Abhidhamma. Dat wil zeggen: behoudens uitzonderingen, er zijn aspecten in de vipassana-meditatie die wel op Abhidhamma-concepten zijn gebaseerd.

De psychologie van boeddhisten heeft vooral betrekking op de derde vorm, ook wel te noemen 'psychologie van de koude grond'. Zelden of nooit wordt in boeddhistische teksten die sterk psychologiserend van aard zijn, een system, welk systeem dan ook, van concepten geëxpliciteerd.
Ik generaliseer, er zijn ook best wel artikelen waarin concepten (op de juiste wijze) uit de wetenschappelijke of psychotherapeutische psychologie gebruikt worden, maar dat zijn uitzonderingen. En hebben bovendien het 'nadeel' dat de auteurs niet (of niet in de eerste plaats) boeddhist zijn maar psychologen/psychotherapeuten die over een boeddhistisch thema schrijven.
Als het heel erg is, wordt het soms 'pychobabble' genoemd (en het is soms heel erg).

Dan de aanleidingen

In het artikel over jonge leraren dat ik in september samenvattend publiceerde, stelde één van hen dat de motivatie voor mensen om naar een sangha te komen waarschijnlijk veranderd is. In plaats van interesse in een religieuze ervaring komen ze met belangstelling in meditatie als een hulpmiddel voor echt ontdekken wie ze zijn en hoe beter hun leven te beheren. In deze dagen heb je minder kans om te horen 'Ik hou van de leringen van 'ik wil een boeddhist worden', en meer kans om te horen 'ik ben super gestrest en heb hulp nodig'. Deze nieuwe leraar zei: als je worstelt met verlammende angst en je komt naar het centrum om te worden opgewacht door iemand die je vertelt dat het nodig is om je baan op te zeggen en uw ambitie loslaten, loop je gelijk weg en probeert nooit meer te mediteren. Deze mensen moeten met mededogen tegemoet worden getreden.

Het komt ook van de kant van de leraren zelf en er zit (indirect)ook een economische kant aan de psychologiserende cultuur van het hedendaagse boeddhisme:
Het feit dat veel leraren tevens psychotherapeut (of coach) zijn:
Uit het BD van 17 november: "De Vlaming ... werkt als maatschappelijk werker en psychotherapeut. Hij is zeer geïnspireerd door het boeddhisme, meditatie en psychotherapie vormen volgens hem twee polen van eenzelfde gebied. "
Dat vind ik dus niet: meditatie en psychotherapie zijn helemaal geen polen. Eerder zijn nog fietsenmaken en het boeddhisme twee polen.

Men zou kunnen zeggen dat de leraren de leerlingen  protoprofessionaliseren  in de psychotherapeutische psychologie gedurende hun dharma-gesprekken.
Ben ik tegen die dubbelrol? M'n twijfel is groot: er is het gevaar dat de leerlingen van de leraar op een gegeven moment cliënten van dezelfde persoon, maar dan in de rol van psychotherapeut worden. Of coach of welk nieuw woord ook bedacht wordt om een betaalde functie in de (soms reguliere, soms alternatieve) zorgverlening te omschrijven.
Dus naast het feit dat het verschillende zaken zijn is er ook het probleem van het combineren van de functies.

Een gevolg is ook dat mensen zichzelf gaan therapeutiseren, in therapeutische procestermen hun zieleroerselen beschrijven. En, nog hinderlijker, dat ook van anderen doen; het credo is 'niet oordelen', maar in plaats van een oordeel wordt er een pseudo-neutraal etiket geplakt, bv 'narcist', 'autist' (een etiket als 'neuroot' is net zo als praten over het onbewuste een beetje gedateerd, is m'n indruk).

Het meest opvallend aan de psychologisering in populaire vorm is de nadruk die gelegd wordt op de (eigen) gevoelens van de spreker/schrijver. En op de oorzaken daarvan (in het particuliere verleden, bv de jeugd) en de processen die deze gevoelens en daarmee (?) de persoon ondergaan.
Het zijn ook zelfhulpconcepten die populair zijn. Er zit nogal wat positief denken in, terwijl het oorspronkelijke boeddhisme (zeker de Theravada die in mijn ogen het meest oorspronkelijk is) nogal pessimistisch van aard is.
Terwijl er toch alle reden voor pessimisme in de huidige wereld is, niet waar, Trump-schrikkers?

Het gaat om bundels van psychologische kenmerken en processen waarmee men zichzelf beschrijft of waarmee een leraar de mogelijkheden van een leerling beschrijft.
En vervolgens om de mogelijkheden die processen te beïnvloeden met ervaringen zoals de meditatie-ervaring. Die ervaringen kunnen helend zijn.
Ook komen andere meditatie-ervaringen voor oudere in de plaats: mediteren op metta (liefdevolle vriendelijkheid) en compassie zijn gegroeid in populariteit, ook m.b.t. het aspect dat men daarin liefde en compassie voor zichzelf mag ontwikkelen.
Weinig aandacht daarentegen krijgt een meer tragisch levensbesef van de onvermijdelijke facts of life zoals ouderdom, ziekte en dood.

Het psychologiseren is een lot dat bepaald niet alleen het boeddhisme treft. Vergelijk
het boek Met zachte hand - Opkomst en verbreiding van het psychologisch perspectief :
"Psychologie is in. Populair-psychologische literatuur vindt gretig aftrek, in de media laten psychologen hun licht schijnen over de meest uiteenlopende zaken, het aantal mensen dat wel eens de hulp van een psycholoog inroept neemt hand over hand toe en ook in ons dagelijks leven spelen psychologische inzichten een steeds belangrijker rol.
Deze psychologisering van de samenleving is meer dan een modeverschijnsel. Zij is verbonden met maatschappelijke ontwikkelingen die al aan het einde van de vorige eeuw op gang kwamen. Enerzijds gaat het hierbij om een toenemende individualisering en 'emotionalisering' van het maatschappelijk leven, anderzijds om pogingen het menselijk gedrag in goede banen te leiden. In de vorige eeuw was deze gedragsregulering nog vooral een zaak van medici, dominees en rechters. Allengs heeft de psychologie zich echter een steeds prominenter plaats verworven.
Met zachte hand schetst de geschiedenis van dit psychologiseringsproces. Onderzocht wordt hoe ons leven in toenemende mate object is geworden van psychologische reflectie en bemoeienis. Die bemoeienis beperkt zich niet tot bekende arbeidsterreinen van psychologen, zoals de opvoeding, het onderwijs, de arbeid en de geestelijke gezondheidszorg. Zij strekt zich ook uit tot het leven van consumenten, militairen, vrouwen, gelovigen, misdadigers en vertegenwoordigers van andere culturen."

Veel voorbeelden van 'boeddhisme en psychologie' kwamen aan de orde in de conferentie onder die naam verleden jaar in Nijmegen (zie  hier ). In Bijlage 2 neem ik de introductie over. In  het BD een verslag ervan  door Katinka Hesselink.


Een apart aspect is de dieptepsychologische benadering, het anders proberen te begrijpen en interpreteren van de Dharma.
Een mooi citaat , van de dichter Gary Snyder:
"There's a big tendency right now in western Buddhism to psychologize it-to try and take the superstition, the magic, the irrationality out of it and make it into a kind of therapy. You see that a lot. Let me say that I'm grateful for the fact that I lived in Asia for so long and hung out with Asian Buddhists. I appreciate that Buddhism is a whole practice and isn't just limited to the lecture side of it; that it has stories and superstition and ritual and goofiness like that. I love that aspect of it more and more."

Buddhism in America: Global Religion, Local Contexts  door  Scott A. Mitchell
Hij stelt, zich o.a. baserend op McMahan :   Het moderne boeddhisme is een reframing van traditionele mythologieën, van pogingen om betekenissen te extraheren - of preciezer gezegd te reconstrueren - die levensvatbaar zijn binnen de context van de moderne levensvisie, ingebed in oude levensvisies. Het bekendste voorbeeld is om de cyclus van wedergeboorten in samsara niet meer letterlijk te duiden maar te zien als symbolische representaties van diverse psychologische of emotionele staten. Het 'gebied van de hongerige geesten' wordt niet langer meer gezien als een letterlijke toestand waarin men na de dood kan terechtkomen maar als een weerspiegeling van de toestand van het geheel vervuld zijn van hebzucht en begeerte die nooit bevredigd kan worden.
Demythologisering door moderne boeddhisten, beinvloed door de groei van de Westerse psychologie, is een belangrijke factor geweest in het populair worden van het boeddhisme in het Westen.
De psychologisering van het boeddhisme verwijst naar het interpreteren van boeddhistische doctrines en praktijken als een weerspiegeling van innerlijke geestesgesteldheden of als een soort spirituele therapie in zichzelf. ...
Die psychologisering is ook duidelijk een manier waarop het boeddhisme goed ontvangen is in het Westen. Door vertaling van het pantheon van hemelse wezens als niets anders dan symboliek, worden zij effectief geneutraliseerd, niet langer een bedreiging van het dominante monotheïsme van het Westerse christendom. En misschien nog belangrijker, eenmaal geneutraliseerd is het boeddhistische modernisme vrij om de traditie en haar rituelen te herdefiniëren als niet perse een religie maar als een 'spirituele technologie', als een set oefeningen en therapieën bedoeld om zijn/haar psychologie te helen in plaats van een einde te maken aan samsara.
( Mitchell  , pag. 236/237, licht geparafraseerd)

Conclusie

Boeddhisme is geen toegepaste natuurwetenschap (zie hieronder), geen vorm van poëzie, geen filosofie, geen .... (noem maar op). En dus ook geen toegepaste psychologie.
Het is de dingen begrijpen zoals ze echt zijn.
Spreken over het boeddhisme, over de Dhamma/Dharma kan vaak alleen met behulp van allerlei beeldspraak en beelden.
Misschien is beeldspraak en beelden van wetenschap en/of poëzie en/of psychologie onvermijdelijk, omdat magische beelden niet meer werken. Maar het zijn slechts taalkundige hulpmiddelen.

====================================================================

Emergente zwaartekracht en wat boeddhisme

Dat is nog eens boeddhisme voor gevorderden, het lang verwachte artikel van Erik Verlinde:
'Emergent Gravity and the Dark Universe '
Hier  het originele wiskunde-rijke artikel.
Hieronder een iets meer eenvoudige uitleg.

De zwaartekracht bestaat niet. De Big Bang heeft nooit plaatsgevonden. Donkere materie bestaat niet. Wat een illusies doorgeprikt en wat een pracht komt er voor in de plaats.
Begrijpen doe ik het nog nauwelijks, dat is voor een deel de charme ervan.
Het gaat in ieder geval niet over compassie, dat is ook wel eens bevrijdend.

Een paar bronnen:
Een enigszins populair (met een paar formules, maar ook met plaatjes) van de hand van Erik Verlinde zelf is te vinden in het 'Nederlands Tijdschrift voor Natuurkunde '

En uit 'Quantumuniverse ' :
"Ruimte, tijd en zwaartekracht bestaan op de allerkleinste schaal niet. Nieuwe inzichten in de theoretische natuurkunde lijken althans tot die verrassende conclusie te leiden. Op macroscopische schaal komen deze alledaagse verschijnselen als 'emergente' effecten uit de microscopische fysica tevoorschijn.
...
Al in de jaren '70 ontdekten Stephen Hawking, Jacob Bekenstein en anderen dat de fysica van zwarte gaten verrassend goed beschreven kan worden met natuurwetten die afkomstig zijn uit de thermodynamica.  Daardoor kwamen natuurkundigen al snel tot de conclusie dat zwaartekracht - in elk geval rond zwarte gaten - een thermodynamisch verschijnsel is.
Thermodynamica gaat over macroscopische verschijnselen, zoals warmte en druk, die ontstaan uit microscopische natuurkunde. Denk aan de temperatuur van een kop koffie, die voortkomt uit de bewegingen van talloze individuele moleculen. Thermodynamische eigenschappen als temperatuur en druk bestaan op het allerkleinste niveau niet, maar zijn emergent en worden pas op macroscopische schaal zichtbaar. De relatie tussen thermodynamica en zwaartekracht suggereert dat ook zwaartekracht - en zelfs ruimte en tijd - op de allerkleinste schaal niet bestaat, en pas op grotere schaal tevoorschijn komt.
..."
Zie verder Bijlage 3

Interessant is ook de opvatting van Verlinde voor de theorie van de oerknal, een theorie waar ook boeddhisten zich prettig bij lijken te vinden, al is die te weinig cyclisch van aard. Uit een artikel in de NRC bij een vorig artikel van Verlinde:
" In den beginne was er (g)een knal
Kosmologie Tijdens de Oerknal ontstond iets uit niets. Zegt de theorie. Maar sommige fysici zetten er vraagtekens bij. Borrelde de oerknal op uit een bad van donkere energie? "
Zie verder Bijlage 4

--------------------------------------------------------------------------------------

Bijna alles lijkt wel emergent

Eerst een omschrijving:
"Emergentie is een begrip dat met name centraal staat in de systeemtheorie en de filosofie. Het betreft de ontwikkeling van complexe georganiseerde systemen, die bepaalde eigenschappen vertonen die niet zichtbaar zijn door louter een reductie van hun samenstellende delen. Door interactie ontstaan eigenschappen, patronen, regelmatigheden en/of geheel nieuwe entiteiten."  Bron:  Wikipedia

De Engelse versie is uitgebreider.
Helder, met veel voorbeelden, is het artikel  'Wat is emergentie? '

De vraag of ook 'bewustzijn' (Engels: 'consciousness') een emergent verschijnsel is, is lastig te beantwoorden, onder andere omdat lastig te definiëren is wat het is en omdat het een beladen ideologisch concept is.
Het boek 'The Emergence of Consciousness ', edited by Anthony Freeman gaat uitgebreid op deze vraag in.
Samenvatting ervan: "How does the conscious mind relate to the physical body? Two common views from the past offered the stark choice between dualism which said mind and body were quite separate and physicalism which said that the mind was in fact ‘nothing but’ the physical brain. Both these views are now widely rejected.
'Emergence' theory offers a compromise: the mind ‘emerges’ from the physical body but the whole person, mind and body, is more than the sum of the physical parts. In The Emergence of Consciousness philosopher Robert Van Gulick gives a clear and masterly overview and comparison of the current ‘emergent’ and ‘reductive’ approaches. Other contributors discuss more detailed aspects of the subject. The editor's own chapter argues for the radical proposal that even God is an ‘emergent property’. "
Zie  'Imprint ', met uitgebreide summaries; dat van Van Gulick neem ik op als Bijlage 5. En zie   Google books

Niet alleen temperatuur, druk en kleur maar nu ook zwaartekracht, ruimte en tijd zijn thermodynamische verschijnselen en dus emergent. Bestaan dus eigenlijk niet, maar ook weer wel: dat begint weer een beetje op boeddhisme te lijken.
Er is geen zwaartekracht-natuur net zo min als er boeddha-natuur is. (Of juist wel, maar dan in emergente zin?)
'Bewustzijn' lijkt het ook te zijn, al hebben sommige boeddhisten daar moeite mee (de resten goddelijkheid en bezieldheid lijken niet te zijn verdwenen in sommige hoofden)

En ook 'mind', min of meer hetzelfde als 'het zelf '. Daarmee wordt geraakt aan het bekende anatta-thema.
Francisco Varela over " ... the Buddhist doctrine of anatta, which holds that the self is an illusion. Varela contended that anatta has also been corroborated by cognitive science, which has discovered that our perception of our minds as discrete, unified entities is an illusion foisted upon us by our clever brains. In fact, all that cognitive science has revealed is that the mind is an emergent phenomenon, which is difficult to explain or predict in terms of its parts; few scientists would equate the property of emergence with nonexistence, as anatta does."  Bron:  Slate
Dat laatste is te absoluut gezegd, m.i. bestaat het 'zelf' zowel wel als niet; in deze  bundel van Dessein  staat zowat alles daarover. Kortom: 'mijn zelf' is een mooi voorbeeld van emergentie.

=====================================================================

Amerikaanse boeddhisten en Donald Trump

In m'n  November-blog schreef ik over de grote mate waarop Amerikaanse boeddhisten bezig waren met hun presidentsverkiezingen. Dat was voor de (in ogen van velen fatale) datum van 8 november.
Het is dus toch, tegen hun hoop en verwachting in, Donald Trump geworden.
Hierover schreef ik op Facebook:

"De Amerikaanse boeddhisten zijn de klap van de verkiezing van Donald Trump nog lang niet te boven.
Ik neem natuurlijk maar een selectie waar en mogelijk vertekend, maar m'n indruk is dat in de V.S. er een groter politiek bewustzijn is dan onder Nederlandse boeddhisten.
Veel reacties van leraren en sangha's in twee overzichten van LionsRoar ': Hier en Hier .

De reacties variëren van verdrietig tot wijs, van tot passief tot vastberaden
Het lijkt er op dat Amerikaanse boeddhisten in tegenstelling tot veel liberals (zover ik dat uit de krant begrijp) niet wanhopig en niet boos zijn, of dat niet mogen zijn van zichzelf en hun groepscultuur.
Drie voorbeelden uit deze overzichten in LionsRoar:

Noah Levine, Against the Stream
"Here in the United States of Samsara ignorance is the status quo. The Buddha’s teachings guide us to go “against the stream” to develop wisdom and compassion through our own direct actions. As the path encourages, “Even amongst those who hate, we live with love in our hearts. Even amongst those who are blinded by greed and confusion, we practice generosity, kindness and clear seeing.”
Meditate and Destroy!"

Angel Kyodo Williams
" i don't have a lot of words, but i have a lot of faith. i know the road feels slow and winding and we seem to need the pain to cut to the core to emerge from the sleepwalk of despair and feel through the numbness of disconnect and indifference. but if we let ourselves feel this, we will be better for it. we will wake up and reach out and finally tap into our love for one another and our planet. we will breathe deeply and remember we have survived worse. but now it is time to live. and to love. and to see justice. in the meantime, hold tight to someone you love and take care of someone you don't know."

Brad Warner (een uitzondering op het niet boos mogen zijn)
"Zen teacher Brad Warner addressed the Trump election with a post on his website titled “The KKK Took My Country Away…. Or Did It?” In the piece, Warner notes his anger about the election news, but also faces down those who criticize him for that anger: “The general message is that it is not properly ‘Buddhist’ or ‘Buddhist Master-ly’ to express anger at a moment like this one. Which is an interesting question to me. Is it? I ask that very sincerely. Here is my tentative answer. ... ”
Een citaat daaruit:
"I am fucking angry and depressed right now. So I will not tell you to be positive. I will not tell you to be optimistic."

Een voorbeeld van een reactie van een Amerikaanse boeddhist die sympathiek is maar toch uit een verzameling BEZWERINGSFORMULES bestaat:
Facing Election Results with Buddhist Practices of Love, Compassion, Sympathetic Joy and Equanimity   November 12, 2016 [door] Justin Whitaker "


Tot slot een terechte tweet van 'boeddhaweg' (Jules Prast):
"Desperate to remain relevant: 'Dalai Lama says will visit Trump'   reut.rs/2fnEEs7 "

--------------------------------------------------------------------------------------

M'n intentie van dit bericht: zo kunnen we vast oefenen voor als komend voorjaar Wilders' PVV de grootste partij wordt.
Uiteindelijk: oefenen in het niet verrast zijn door wat ons 'overkomt'
Maar daaraan voorafgaand: in de discussies voorafgaand aan de verkiezingen gebruik maken van de unieke positie die we zouden kunnen innemen: tussen blank en gekleurd, tussen religieus en seculier, tussen welvarend/opgeleid en arm, tussen opgewonden en onverschillig. Etcetera
Daarbij ben is wel grote bescheidenheid gewenst: het boeddhisme in Nederland stelt noch kwantitatief noch kwalitatief veel voor, in geëngageerde zin al helemaal niet.

=====================================================================

De Onvolmaakte Boeddha (Imperfect Buddha Podcast)

Een podcast met een aantal interessante sprekers en onderwerpen
Hier   te vinden

2.0 Imperfect Buddha : Tibetan Buddhism slowly innovates
3.0 Imperfect Buddha : The Dharma Overground get enlightened & the non-Buddhists cause a stir
4.1 Imperfect Buddha : Cults, cultish shennanigans & Buddhist groups
4.2 Imperfect Buddha : Tenzin Peljor on leaving a Buddhist cult
5.1 Imperfect Buddha : On the limits of Secular Buddhism, on Buddhism & academia
5.2 Imperfect Buddha : Jayarava decimates rebirth & karma
6.1 Imperfect Buddha : Buddhism & the apolitical trend
6.2 Imperfect Buddha : Shaun Bartone on Engaged Buddhism
7.1 Imperfect Buddha : "The Big Enlightenment Show"
7.2 Imperfect Buddha : Professor Adrian Ivakhiv on Immanence & a world after enlightenment
8.0 Imperfect Buddha : Ben Joffe on the paranormal, Tibetan Buddhism, UFOs & the Ngakpa
9.1 Imperfect Buddha : The liberating force of non-Buddhism
9.2 Imperfect Buddha : Glenn Wallis on non-Buddhism
9.3 Imperfect Buddha : Glenn Wallis on the Immanence & Transcendence Divide

Zie ook Posttradional Buddhism

=====================================================================

EINDE (misschien in deze vorm, met deze inhoud) van het Maandblad Boeddhisme

Ik voel me steeds minder een 'boeddhist', heb in ieder geval nauwelijks meer de behoefte een naam aan mijn opvattingen te geven. Dat HET boeddhisme niet bestaat, is een clichee geworden, met veel tradities heb ik geen enkele affiniteit.
En wat ik wel was - 'vrijzinnig Theravadin' noemde ik me - was overduidelijk een privé-constructie.

Daarom slaat het nergens meer op, deze blog 'Maandblad Boeddhisme' te noemen.
Bovendien was die titel en de vorm een poging een echt tijdschrift op gang te krijgen als opvolger van 'BoeddhaMagazine', voorheen het Kwartaalblad. Dat is allemaal geschiedenis geworden.

Ik gebruik deze blog vast nog wel na 31 december, maar niet meer als 'Maandblad Boeddhisme'.
Hoewel ... Ik ben ook nog niet helemaal ge-ont-boeddhaïseerd.
En de geest waait waarheen hij wil.

--------------------------------------------------------------------------------------

Als uitsmijter toch nog één keer aandacht voor de leraar

Via een deze week verschenen artikel in Tricycle namelijk van Daniel Clarkson Fisher, die van Californië (waar hij bekend universitair docent boeddhisme, blogger en geestelijk verzorger was) verhuisde naar Toronto en daar overwoog (Dharma-)leraar te worden om in zijn levensonderhoud te kunnen voorzien. Omdat dat zo ongeveer het enige was dat hij echt kon.
"Tenslotte doet iedereen het: Ik streefde naar mogelijkheden om te spreken en schrijven, leerde de lokale groepen en leiders kennen, vernieuwde mijn persoonlijke website, voerde mijn social media spel op, en deed in het algemeen alles wat een moderne leraar moet doen om zich goed als 'merk' ('brand') in de markt te zetten."

Hij deed het na enig aarzelen niet. Omdat het neerkomt op wat hij noemt 'de bankiers benadering': de leraar die de kennis heeft, draagt dat over aan de leerlingen die dat niet hebben.
In 'The Teacher Racket ' beschrijft hij z'n overwegingen. (Het Amerikaanse 'racket' is geen onschuldig woord, meestal wordt het met geassocieerd met fraude, met georganiseerde misdaad. Maar of Fisher echt iets als 'de leraren-maffia' bedoelt, is mij niet duidelijk; Joop R.)

"Succes op de spirituele markt hangt af van een bancaire benadering a la het onderwijs: als mensen u uit beginnen te nodigen om te spreken, uw boeken te kopen, uw retraites bij gaan wonen, en ga zo maar door, dan moeten ze je zien als de bezitter van de benodigde kennis. Hoe minder twijfel ze daarover hebben, hoe beter het is voor het merk van de leraar; en hoe beter het merk, des te beter het levensonderhoud van de leraar. Professioneel gezien zou het promoten van een meer egalitaire visie op de boeddhistische beoefening en de gemeenschap mij niet veel goed doen: waarom zouden mensen me betalen om hen te leren dat zij een aanpak moeten gaan proberen die juist anders is dan het uitnodigen van mensen zoals ik om met hen te praten?
...
Langzaam maar zeker, laat ik het nutteloze idee los, dat deelnemen aan de leraren-kliek de enige manier is om iets goeds met mijn opleiding en ervaring te doen. In feite realiseerde ik me dat niet eraan deelnemen de duidelijkste manier zou zijn om mijn overtuiging uit te dragen dat de toekomst van de boeddhistische gemeenschap af zal hangen van de individuele sangha's die het initiatief nemen om zo veel mogelijk afstand gaan nemen van de bancaire modellen zoals dat in het onderwijs genoemd wordt. Elke gemeenschap heeft zijn eigen beslissingen te nemen over onderwijzen en leren in overeenstemming met haar traditie. Maar hoe dan ook: beslissingen nemen moeten ze."

=====================================================================
=====================================================================

BIJLAGEN


Bijlage 1

Wetenschappelijke en alledaagse of intuïtieve psychologie

Veel van wat in het dagelijks leven 'psychologie' genoemd wordt, heeft geen wetenschappelijke pretenties. Ieder nadenkend mens denkt ook na over wat mensen beweegt en probeert het gedrag van zichzelf en anderen te begrijpen vanuit zijn of haar verleden, zijn of haar karakter, zijn of haar positie in de samenleving. Wie zo nadenkt is psychologisch bezig maar pretendeert daarmee geen wetenschap te bedrijven. In een algemene encyclopedie mag men niet voorbijgaan aan alle vormen van deze niet-wetenschappelijke psychologie. Daarom maken we in deze Nederlandstalige Wikipedia onderscheid tussen 'wetenschappelijke' en 'intuïtieve' psychologie. Er zijn natuurlijk grensgevallen. Zo zal de een vinden dat de grafologie tot de wetenschappelijke psychologie gerekend moet worden en de ander zal dat bestrijden. Zo ook met de parapsychologie. Ook zijn er tal van vormen van psychotherapie die niet berusten op, of gesteund worden door, wetenschappelijk onderzoek (zie ook wetenschappelijke methode). In de praktijk wordt er soms voor geopteerd om een gebied of praktijk tot de wetenschappelijke psychologie te rekenen als daarin onderwijs wordt gegeven aan een of meer universiteiten. Alle overige opvattingen van psychologie worden in dat geval gerekend tot de 'alledaagse of intuïtieve psychologie'.

Wetenschappelijke psychologie

De wetenschappelijke psychologie wordt ingedeeld bij de gedragswetenschappen (in Vlaanderen gebruikelijk) of bij de sociale wetenschappen (meer in Nederland gebruikelijk) omdat mensen (en dieren) altijd samenleven met soortgenoten en als kind door hen worden verzorgd en grootgebracht. Hoe mensen zich in groepen gedragen is object van de sociale psychologie. Mensen verschillen van elkaar in tal van opzichten. Die verschillen zijn object van de persoonlijkheidsleer (of differentiële psychologie). Mensen worden als baby geboren en ontwikkelen zich mettertijd in gedrag, waarnemen, denken en beleven. Wat vroeger kinderpsychologie heette wordt tegenwoordig ontwikkelingspsychologie genoemd. De psychogerontologie of de psychologie van de mens op leeftijd, wordt ook daartoe gerekend. Het waarnemen, leren, denken, spreken, onthouden en vergeten is object van de cognitieve psychologie (of functieleer), de leerpsychologie en de neuropsychologie. Specifiek voor de taal is er de psycholinguïstiek. Stoornissen in het gedrag, denken en beleven van mensen zijn object van de klinische psychologie, de psychopathologie, neuropsychologie en psychotherapie. Een van de vele soorten psychotherapie is de psychoanalyse, oorspronkelijk ontwikkeld door de Weense psychiater Sigmund Freud. De wetenschappelijke status van de psychoanalyse is omstreden. Mensen werken met elkaar samen. Hoe zij dat doen en wat daaraan verbeterd kan worden is het object van de arbeids- en organisatiepsychologie. Onderdeel daarvan is de sportpsychologie.

Verschillen in gedrag, denken en beleven tussen bevolkingsgroepen en tussen volkeren met verschillende culturen zijn object van de cultuurpsychologie. Hier overlapt de psychologie sterk met de antropologie of etnologie, en de sociologie. Zo heeft de psychologie ook veel gemeen met de biologie, vooral op het punt van erfelijke aanleg van gedrag en gedragsstoornissen (zie biologische psychologie), de criminologie, de pedagogiek of opvoedkunde, de geneeskunde, de statistische data-analyse. Op het gebied van het denken over ethische vragen en dilemma’s, het zelfbewustzijn, het ontstaan en de werking van het geweten raakt de psychologie aan de filosofie, waaruit zij oorspronkelijk ook is voortgekomen.

Bron: Wikipedia

--------------------------------------------------------------------------------------

Bijlage 2

Conferentie 'Boeddhisme en psychologie'

Meditatie is een maatschappelijk fenomeen geworden. Mede door de ontwikkelingen rondom mindfulness is het steeds meer aanvaard als een vruchtbare methode van persoonlijke ontwikkeling, niet alleen door degenen die haar beoefenen, maar ook door de wetenschap. In dat kader is er ook steeds meer belangstelling aan het ontstaan voor de onderliggende uitgangspunten ervan: de boeddhistische psychologie.
In dit begrip komen twee tradities samen. De westerse psychologie met haar verschillende toepassingsgebieden en het oosters boeddhisme. Hoewel er theoretisch nogal wat verschillen aan te wijzen zijn, lijkt het in de alledaagse praktijk tot een vruchtbare verbinding te komen.

Boeddhisme en psychologie: enkele overwegingen en vragen

Boeddhisme is al lang niet meer uitsluitend een weg om het wereldse bestaan te ontstijgen, het is ook een bron van inspiratie geworden om het gewone leven te verrijken en te vergemakkelijken. Binnen het boeddhisme gaat men ervan uit dat de werkelijkheid zoals wij die ervaren ontstaat door de wisselwerking tussen de waarnemer en wat waargenomen wordt. Het uiteindelijke antwoord op de vraag naar het menselijk lijden en geluk wordt gezocht in de geest van de waarnemer, en niet in het aanpassen van de omstandigheden.
Boeddha introduceerde hiervoor specifieke trainingen voor de geest. De Abhidharma, een theoretisch raamwerk voor de leer van de Boeddha dat enkele eeuwen na zijn dood werd samengesteld, bevat een systematische beschrijving van de dynamiek van onze geest en hoe wij de werkelijkheid ervaren. In de verschillende boeddhistische tradities is dit verder ontwikkeld tot soms behoorlijk complexe modellen.

Vanwege de relatie met het menselijk welbevinden ligt het voor de hand dat boeddhistische ideeën en methodes aanvankelijk de interesse wekten van psychologie en psychotherapie. Vandaag de dag worden toepassingen vanuit het boeddhisme meer en meer van hun spirituele context ontdaan en toegepast in het niet-spirituele domein, zowel op het therapeutische vlak als ook gericht op persoonlijke welbevinden en maatschappelijk functioneren. Bovendien kan boeddhisme als bron van inspiratie gebruikt worden bij zowel pragmatische als ethische vragen over de verhouding tussen mensen onderling en tussen de mens en zijn omgeving..
Er is echter wel een verschil in de kijk op wat ‘werkelijkheid’ is tussen boeddhisme en westerse psychologie. en onderscheid dat gemaakt zou kunnen worden is dat westerse modellen vooral gericht zijn op de vraag hoe je om gaat met de situatie waarmee je geconfronteerd wordt, terwijl het er in boeddhistische modellen uiteindelijk op neerkomt hoe je je tot jezelf verhoudt en dat een andere identificatie tot een andere ervaring leidt.
Een grotere bekendheid met boeddhisme heeft niet alleen gevolgen voor de ‘populaire psychologie’ maar ook voor de academische psychologie die wordt geconfronteerd met een toenemende belangstelling voor en toepassing van mindfulness en compassietrainingen.
Nemen de psychologie en psychiatrie alleen deze methodes over? Of staan we ook open om naar de ‘boeddhistische psychologie’ te kijken? Is er ruimte voor een ander model over de werking van de menselijke geest, mentaal welbevinden, en onze relatie tot ‘de werkelijkheid’, in een tijd waarin we geneigd zijn om meer naar de neurowetenschappen te kijken dan naar de rol van menselijke motivaties en intenties?

Daarnaast zijn deze ontwikkelingen ook van invloed zijn op de praktijk van het boeddhisme. Wanneer er meer een beroep op het boeddhisme wordt gedaan als bron van psychologisch inzicht en minder vanuit de behoefte tot het bereiken van de verlichting, dan zal het antwoord zich daar ook meer op richten. Gaat het boeddhisme verder psychologiseren? Krijgt boeddhisme een andere plek in maatschappelijke ontwikkelingen? Is het een verarming dat er minder aandacht is voor de spirituele kant? Halen we alles uit het boeddhisme wat er in zit?

Bron: Aankondiging Conferentie

--------------------------------------------------------------------------------------

Bijlage 3

Uit  'Emergente zwaartekracht en het donkere heelal
...
Conclusie
Emergentie, het ontstaan van zwaartekracht op grote schaal uit informatieverdeling op kleine schaal, lost wellicht drie problemen tegelijkertijd op. Ten eerste bestaat de zwaartekracht zoals wij die kennen op de allerkleinste schaal niet, en is een begrip van de zwaartekrachtswetten op quantumschaal dus overbodig. Ten tweede bestaat de ruimte op quantumniveau uit informatiebits die met elkaar verstrengeld zijn. Als de microtoestand van alle bits een hoge energie heeft, is de ruimte op grote schaal gezien een De Sitterheelal. Dit verklaart de oorsprong van donkere energie. Ten derde verplaatst het creëren van een massa in een De Sitterheelal de informatie die geassocieerd is met de donkere energie. Deze verplaatsing van informatie heeft zijn weerslag op massa's die zich bijvoorbeeld aan de rand van een sterrenstelsel bevinden. Deze reactiekracht komt overeen met de effecten die worden toegeschreven aan de mysterieuze donkere materie.
Het oplossen van drie problemen in één klap is een prachtig vooruitzicht, maar kunnen Verlindes ideeën ook getest worden? Dat kan zeker: we hebben gezien dat zijn theorie niet alleen kwalitatieve beschrijvingen geeft, maar ook kwantitatieve formules oplevert die met waarnemingen geverifieerd kunnen worden. Omgekeerd is een falsificatie natuurlijk ook mogelijk: zodra één van de vele huidige zoektochten een daadwerkelijk materiedeeltje vindt als verklaring voor de donkere materie, blijkt Verlindes theorie natuurlijk onjuist.
Ook als Verlindes theorie juist blijkt, is er nog veel werk aan de winkel. Een grote open vraag is bijvoorbeeld hoe de dynamica van het heelal haar intrede doet in zijn formulering: kan dit idee ook de geschiedenis van de kosmos, en het in de loop van de tijd bewegen van materie en 'donkere materie', precies beschrijven? Kunnen hiermee zelfs eigenschappen van de kosmische achtergrondstraling, het licht dat we nu nog steeds opvangen uit het allervroegste heelal, verklaard worden? Daarnaast wordt in sommige waarnemingen, zoals bijvoorbeeld aan de zogeheten Bulletcluster, niet alleen de verhouding tussen gewone en 'donkere' materie gemeten, maar ook de manier waarop deze twee over de ruimte verdeeld lijken te zijn. Die verdeling blijkt niet altijd mooi symmetrisch, en het is dus een mooie uitdaging voor Verlindes model om ook dergelijke waarnemingen te verklaren.
Hoe het ook zij, de ideeën van Erik Verlinde klinken zonder meer aantrekkelijk, en bieden een interessante alternatieve zienswijze op decennia-oude fundamentele problemen rond de zwaartekracht. Hopelijk draagt zijn theorie eraan bij dat we deze alledaagse kracht, die mensen al miljoenen jaren ervaren, op niet al te lange termijn ook daadwerkelijk zullen begrijpen."

Bron:  Quantumuniverse

--------------------------------------------------------------------------------------

Bijlage 4

In den beginne was er (g)een knal

Kosmologie Tijdens de Oerknal ontstond iets uit niets. Zegt de theorie. Maar sommige fysici zetten er vraagtekens bij. Borrelde de oerknal op uit een bad van donkere energie?
door   Margriet van der Heijden 28 januari 2012
De Oerknal. Daarmee begon alles. Tijdens de Oerknal ontstonden energie en materie, en de drie ruimtelijke dimensies en de tijd – samen de ruimtetijd. De Oerknal liet 13,7 miljard geleden iets ontstaan uit niets – en daarna groeide dat iets uit tot de kosmos.
Dat leren wij al vijftig jaar van kosmologen, theoretisch fysici en astronomen. En als je erbij stil staat is het wonderbaarlijk: met steeds sterkere kijkers en telescopen halen mensen die verre kosmos pas sinds vier eeuwen dichterbij. Dat is krap driehonderdduizendste promille van dat 13,7 miljardjarige heelal. En toch hebben ze in die oogwenk de hele geschiedenis van het heelal opgetekend – in het verhaal van de Oerknal en van de keten van gebeurtenissen erna.

Of niet?
Sommige geleerden twijfelen daar nu aan. Zoals snaarfysicus en Spinozaprijswinnaar Erik Verlinde. Hij zegt: “Dat hele verhaal over wat er 1,10 of 20 seconde na de Oerknal gebeurde klinkt mij te veel als een scheppingsverhaal van gelovigen.”
“Maar ho”, zegt kosmoloog Vincent Icke meteen. “Het Oerknalmodel is géén scheppingsverhaal, zoals elk van de zeven miljard aardbewoners er wel eentje kan bedenken. De kosmologie is een snoeihard vak.”

Het Oerknalmodel uit de kosmologie, bedoelt Icke, is gebaseerd op goed geverifieerde waarnemingen, op logische wiskundige redenaties en op de inzichten van fysici in de zwaartekracht, in de structuur van ruimte en tijd, en in de elementaire deeltjes die de bouwsteentjes van sterren en planeten zijn.
“Nou”, relativeert de vooraanstaande sterrenkundige Ed van den Heuvel. “Er zijn nog wel wat problemen. We hebben bijvoorbeeld geen idee waaruit de donkere energie en de donkere materie in het heelal bestaan.”

Geen klein probleem, want die onbekende en onzichtbare donkere energie en donkere materie beslaan volgens de huidige inzichten juist het overgrote deel – 96 procent – van het heelal. Of andersom: alle sterren, planeten, gasnevels, gassen tussen de sterren en andere zichtbare objecten, behoren tot een exotische kosmologische minderheid van 4 procent. En de huidige natuurkundige wetten mogen die minderheid dan glashelder beschrijven, ze zien klaarblijkelijk dus ook iets over het hoofd.

Verlinde wordt daarom een “beetje lacherig” van de stelligheid “waarmee mensen vertellen over de kosmos op 1 seconde na de Oerknal. Dan overschatten ze de natuurkundige wetten die tot dusver zijn ontdekt en miskennen wat nieuwe natuurkundige wetten ons nog zullen leren.”
Hij zet er een prikkelend gezichtspunt tegenover. “Misschien vormen donkere materie en donkere energie een reusachtig warmtebad waarin ons heelal is opgeborreld door faseveranderingen – zoals een belletje in een glas champagne.”
En hij herhaalt wat hij tijdens allerlei lezingen al zei: “Het Oerknal-idee, dat er zomaar iets uit niets zou zijn voortgekomen, heb ik nooit zo geloofd.” Al blijft ook als iets uit iets voortkwam (zoals een belletje uit champagne) natuurlijk het raadsel dat er ooit iets ontstond...

Eerst het Oerknalmodel zelf. Dat begint eigenlijk pas na de Oerknal, als de kosmos een minuscuul universumpje vol oersoep is. Volgens de inflatietheorie van de Amerikaanse fysicus Alan Guth en collega’s, groeit dat mini-universumpje min of meer spontaan in een razend tempo – zelfs sneller dan het licht. Wanneer die groeispurt om niet opgehelderde redenen daarna weer stopt, is een reusachtig groot universum ontstaan dat er toch in alle richtingen nagenoeg hetzelfde uitziet – ‘isotroop en homogeen’ is.
Dat universum is gevuld met een dunne, langzaam afkoelende oersoep. Daarin krioelen simpele atoomkernen en elektronen door elkaar tot ze na ongeveer 380.000 jaar zozeer zijn afgekoeld dat ze lichte atomen vormen: waterstofatomen (driekwart), heliumatomen (een klein kwart) en een beetje lithium. Het heelal wordt nu ook doorzichtig, want lichtstralen kunnen deze atomen redelijk ongehinderd passeren – iets wat in het hete oerplasma niet lukte.

Het mooie is intussen dat het heelal toch niet helemáál homogeen was. Er zaten kleine rimpelingen in de oersoep en die leiden er nu toe dat waterstof en helium op sommige plaatsen relatief dicht opeengepakt zijn. En daar, in die ophopingen die zich verder verdichten, ontstaan de eerste, zware sterren.  ....

Bron:  NRC

--------------------------------------------------------------------------------------

Bijlage 5

Robert Van Gulick, Department of Philosophy, 541 HL, Syracuse University, Syracuse, NY 13244-1170, USA

Reduction, Emergence and Other Recent Options on the Mind/Body Problem
My aim here is to give an overview of the recent philosophic discussion to serve as a map in locating issues and options. I will not offer a comprehensive survey of the debate or mark every important variant to be found in the recent literature. I will mark the principal features of the philosophic landscape that one might use as general orientation points in navigating the terrain.
I will focus in particular on three central and interrelated ideas: those of emergence, reduction, and nonreductive physicalism. The third of these, which has emerged as more or less the majority view among current philosophers of mind, combines a pluralist view about the diversity of what needs to be explained by science with an underlying metaphysical commitment to the physical as the ultimate basis of all that is real. The view has been challenged from both left and right, on one side from dualists (Chalmers, 1996) and on the other from hard core reductive materialists (Kim, 1989). Despite their differences, those critics agree in finding nonreductive physicalism an unacceptable and perhaps even incoherent position. They agree as well in treating reducibility as the essential criterion for physicality; they differ only about whether the criterion can be met. Reductive physicalists argue that it can, and dualists deny it.

The terms ‘reduction’, ‘nonreductive’ and ‘emergence’ get used in a bewildering variety of ways in the mind–body literature, none of which is uniquely privileged or standard. Thus clarity about one’s intended meaning is crucial to avoid confusion and merely verbal disagreements. Thus, much of my mapping will be devoted to sorting out the main versions of reduction and emergence before turning to assess their interrelations and plausibility. My intent is to act largely as a guide and not an advocate. Though I am sure my biases will sometimes affect how I describe the issues, my goal is to lay out the logical geography in a more-or-less neutral way.

Bron: Van Gulick

Januari nr. *Mindfulness' impact in VS volgens Wilson *Theologie in een Nederlandse mindfulness-discussie *Vipassana: inzicht, functie, leraar & structuur; Ichsan *En ook: prijs, BTW, BOS, bonobo's en zin/zinloos

Al weer de tweede aflevering van dit 'Maandblad Boeddhisme', maar de aanhalingstekens staan voor een ironische formule, ik kan zo stoppen of in een andere vorm gaan schrijven.
Wat er in zit, staat er op: de inhoud staat in de kop.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Mindfulness: the single most impactful aspect of Buddhism in America  -  J. Whitaker

Of we het leuk vinden of niet, Nederland is in cultureel (en ook wel ander) opzicht een kolonie van de Verenigde Staten. En tot die cultuur behoort ook het Westerse boeddhisme en de mindfulness zoals die zich de laatste decennia heeft ontwikkeld.
Daarom is de discussie de laatste weken in Nederland over het pamfletachtige boekje van Koert van der Velde in wezen strovuur, niet de kern rakend van de vraag over de betekenis van mindfulness; en ook niet de kern rakend van wat op zich al een subthema is: van der Velde's theorie over de verborgen religiositeit in de mindfulness en van de mindfulness-trainers.
Zinniger was het geweest het boek uit 2014 van Wilson (door mij in Maart 2015 besproken) te vertalen en licht bewerkt in Nederland uit te geven.

Deze Jeff Wilson heeft een maand geleden een lezing gegeven die het beluisteren zeer waard is. Justin Whitaker bekommentarieert hem en dat artikel neem ik hier - ingekort - vertaald op.
Link naar dit artikel
Ik laat 'mindfulness' hier onvertaald, maar schrijf het niet zoals Whitaker met een hoofdletter.

"Mindfulness, het aspect van het boeddhisme met de meeste impact in Amerika

... In de traditionele context is 'mindfulness' onderdeel van het pad van ontwaken, het beëindigen van de cycli van lijden waarin we als onwetende levende wezens zitten.
Dit, zegt Wilson, in mooi contrast met de 'Amerikaanse aanpak' waarbij mindfulness = verbetering van de geneugten van het leven.
...
Wilson oppert dat de mindfulness-gerichte vorm van boeddhisme zoals die in Noord-Amerika vorm heeft gekregen, mindfulness, het lijden, en compassie benadrukken, terwijl de vorige belangrijke leerstukken zoals Niet-zelf, Impermanentie en Nirvana geminimaliseerd worden.
En dit is slechts een deel van het verhaal, het deel waar mindfulness claimt een facet van het boeddhisme te zijn.
Aan de andere kant citeert Wilson Jon Kabat-Zinn die schrijft:
     Mindfulness, het hart van de boeddhistische meditatie, is de kern van de mogelijkheid om
     te leven alsof het er echt toe doet. Het heeft niets te maken met het boeddhisme.
     Het heeft te maken met vrijheid.
     Mindfulness is zo krachtig dat het feit dat het uit het Boeddhisme komt niet relevant is.
Met dit als uitgangspunt, kan de mindfulness in elk van een verscheidenheid van raamwerken worden gebracht; van Kabat-Zinn's medische/therapeutisch kader tot een meer plezier-georiënteerd en individualistisch kader, typerend voor veel Amerikaanse cultuur. Wilson toont dit briljant, met dia na dia van mindful eten, mindfulle seks, mindful werk, en mindful ouderschap's boeken, vraagt ​​het publiek of er iets meer Amerikaan is dan geobsedeerd zijn over ons eten, ons seksleven, ons werk en ons ouderschap.
Wilson volgt met een even briljante uiteenzetting van de marketingbenadering achter het tijdschrift 'Mindfulness Magazine' en de vele mindfulness producten die daarin te koop staan, ...



Samengevat, Wilson beschrijft mindfulness als:
◾ Het meest populairste aspect van het boeddhisme in Amerika
◾ Practisch georiënteerd, gericht op wereldse voordelen (niet transcendentie of bevrijding)
◾ Gericht op de middenklasse-thema's zoals
     - Gezondheid, er aantrekkelijk uitzien, succes, familie, persoonlijk geluk
◾  Bevestigende (affirmatieve) oriëntatie
     - Positief staan t.o.v. de wereld, het lichaam, het zelf en bepaalde verlangens
◾ Steeds koppeling met het formele boeddhisme
     - Verdonkeremaand het boeddhisme ten behoeve van de vermarkting aan niet-boeddhisten
◾ Diversificatie en tot koopwaar gemaakt (commodificatie)
    - Mindfulness als product
    - Mindfulness als extraatje (add-on) om een product beter te kunnen verkopen

Dit is allemaal een verbazingwekkende hoeveelheid stof tot nadenken. Ik denk dat het zeker waar is en opmerkzaam te zeggen dat mindfulness het grootste ding is, dat boeddhisme in Noord-Amerika heeft gebracht en ik weet dat boeddhisten hiermee worstelen (hoe zit het met ethiek? hoe zit het met wijsheid? de andere twee delen in de driedeling van het achtvoudige pad). ...
Oh, en er is een uitstekende vraag/punt opgevoerd door Jon Kabat-Zinn zelf aan het einde van het gesprek; dat moet u niet missen. "

Als ik Kabat-Zinn goed heb verstaan (moeilijk), stelt hij vanaf het begin te hebben benadrukt dat het hem niet zozeer om 'het boeddhisme' maar om 'de Dharma' ging en dat de Dharma universeel is. Daarbij ging het niet alleen om de Theravada - door Wilson nogal benadrukt - maar ook zijn Mahayana en Vajrayana aspecten aanwezig, inclusief denkbeelden over non-dualiteit en 'skillful means'. Hij vindt Wilson een beetje te cynisch.
Wilson is het daar niet mee eens, op deze manier zijn voor hem als wetenschapper 'Dharma' en 'Boeddhisme' niet te onderscheiden; hij beweert ook niet dat de diversificatie van de mindfulness de schuld van Kabat-Zinn is: dit is zoals onze economie werkt, gedreven door competitie, innovatie, de behoefte aan steeds nieuwe producten etc. Wilson denkt ook niet dat 'mindfulness' een hype is die snel verdwijnt, afgezien van de meest oppervlakkige aspecten ervan.

De lezing van Wilson is ook te beluisteren via Youtube

========================================================================

De Nederlandse discussie over mindfulness ging in werkelijkheid over religie:
theologie is en blijft onze core business

Het is Koert van de Velde goed gelukt om in december een relletje te veroorzaken over zijn boek 'Geen Gezweef' (als eerste door mij besproken in m'n blog van 7 december .) Het draadje dat Koert te pakken kreeg was dat de zeer veel (extreem veel en meestal in positieve zin) door hem geciteerde Edel Maex zich niet herkende in de weergave van hem en vooral de context daarvan in het boek. Moedwil en/of misverstand dus.
Hoe de clash tussen Maex en van der Velde genoemd moet worden, is moeilijk te bepalen; ik zie het als cultuurclash toen van der Velde de zachte Vlaams-katholieke benadering van Maex vertaalde in harde Noord-Nederlandse calvinistische termen.

Een belangrijk misverstand betreft het gebruik van de term ‘mindfulness’,
* soms gebruikt als vage aanduiding van wat anderen even vaag aanduiden als ‘het boeddhisme;
* door anderen in betekenis van ‘sati’ (de Pali-term, ook wel vertaald als 'achtzaamheid');
* door weer anderen als synoniem van Mindfulness Based Stress Reduction (MBSR).

Iedereen, d.w.z. allerlei boeddhisten,soms niet geremd door enige kennis, bemoeide zich er mee. De discussie vond onder andere plaats in het BoeddhistischDagblad:
* boeddhistischdagblad.nl/achtergronden/61454-61454/ door Edel Maex, met 89 (!) reacties
* 61505-koerts-kruistocht-tegen-mindfulness door Hans Gijsen, met 7 reacties
* 61745-de-essentie-van-alle-religie door Jules Prast met 14 reacties

Een paar bijdragen van mij op de website van Jules Prast:
* de-essentie-van-alle-religie
"Jules, er is (mede) iets heel anders aan de hand. Namelijk VERSMADE LIEFDE
Van der Velde dacht oprecht dat hij z’n boek (en Trouw-artikel) geheel in de geest van Maex schreef. Toen ik n.a.v.  mijn recensie  hem per mail op de calvinistische vertaling van zijn opvattingen wees, schrok deze en begon van der Velde te bekritiseren.
Dit hele kerstrelletje is een Rorschach-test aan het worden: iedereen projecteert er van alles in en iedereen is boos op iedereen."

en   "Interessant is dat de professionals op het gebied van de mindfulness aan dit gekakel van boeddhisten en godsdienstwetenschappers geen boodschap lijken te hebben.
Ik heb de beroepsverenigingen VVM en VNBM op het boek ‘Geen gezweef’ (en mijn recensie) gewezen, maar zij noch individuele trainers lijken er door geraakt. "

en   "... Eén van de misverstanden betreft het gebruik van de term ‘mindfulness’, ...
Een ander misverstand betreft het gebruik van het woord ‘religie’ . Ik ben er voor, dat woord helemaal niet meer te gebruiken. Batchelor wijst in z’n nieuw boek op ‘Before Religion: A History of a Modern Concept’ door Nongbri . Deze toont aan dat ‘religion’ een protestant 19 eeuws woord is dat men probeert toe te passen op andere levensbeschouwingen zoals de Dharma, met alle nadelen van dien.
En tenslotte, met welk woordgebruik ook, concepten hebben geen religieuze gevoelens (of welke gevoelens dan ook), dat hebben alleen individuele mensen. Dus hoogstens kan men zeggen dat een beoefenaar van mindfulness dat wel of niet met een religieuze intentie doet. "

en   "... Het thema van Koert z’n boek is trouwens iets anders: hij beweert dat de mindfulness (=MBSR)-trainers zelf religieus zijn en weten dat ze dat zijn en dat ook ‘uitzenden’ in hun instructies etc. Maar dat ze daar niet voor uitkomen, het STIEKUM doen dus.
En voor die stelling van van der Velde is geen bewijs door hem geleverd. ..."

* zonder-geloof-vaart-niemand-wel
"... Natuurlijk, Jules, is het boeddhisme beoefenen meer dan ‘bare awareness’: het heet niet voor niets het Edele ACHTvoudige Pad en niet het Eénvoudige (alleen juiste sati) Pad.
En ‘juiste wijsheid’ (ook onderdeel van het Pad) is meer iets dat men verkrijgt dan wat men zelf verwerft. Is dat religieus? Nog eens: dat woord is onbruikbaar, betekent in wezen (Nongbri) een gestripte vorm van protestantisme: zonder persoonlijke God en zonder Jezus als Verlosser

Dat is de religie van Koert van der Velde, door hem omschreven als ‘het je aangesproken voelen door iets wat achter de grens van je begrip ligt’.
Koert doet alsof iedereen die mindfulness of boeddhisme beoefent, die opvatting deelt, of die zich er nu van bewust is of niet. Een opvatting met een snufje transcendentie er in.
Ik deel die opvatting echter niet, ik heb een andere omschrijving van wat ‘religie’ is: een zingevingssysteem, met een sociale component (ik voeg dat toe omdat Koert het over een zeer geïndividualiseerde heeft). Vanuit die definitie is mijn zingevingssysteem dat het leven (a la Sisyfus van Camus) geen zin heeft. En dat vind ik behoorlijk boeddhistisch. ... "

* transcendente-immanentie
"Omdat Edel Maex zo nadrukkelijk Norman Fischer naar voren schoof als vertolker van zijn standpunt, heb ik hem ook op internet gezocht.
... Hij was al monotheïstische gelovige (Judaïsme) voor hij in Zen ging en is dat gebleven.
Conclusie: een mens kan kennelijk zowel Zen-beoefenaar (en misschien zelfs Boeddhist) zijn als monotheïstische gelovige. Dat is fijn voor hem, en voor hen.
Maar men ook kan tegelijk atheïst als boeddhist zijn, zoals Batchelor (en ik).
Er is dus niets bewezen ."

Wordt de discussie vervolgd? Misschien komen de mindfulness (=MBSR)-vertegenwoordigers alsnog. Wellicht gaat 'OpenBoeddhisme' er tegenaan.

========================================================================

PRIJS
De december-prijsvraag: alle ballen op Varamitra

De uitspraak 'Er is geen gezaghebbend iemand in Nederland die er nationaal uitspringt als een boegbeeld. Soms zou dat niet verkeerd zijn ' is gedaan door niemand minder dan Varamitra.
In een interview (afgenomen door Kees Moerbeek) op de website van de Vrienden van het Boeddhisme; zie VvB, winter 2015

De meesten van degenen die hebben gereageerd, beantwoordden ook de subvraag ('zou spreker iemand op het oog hebben?') met: Varamitra !
Omdat ik dat ook denk, heb ik als jurylid besloten de prijswinnaar daaruit te bepalen. Maar ook degene die zichzelf hier noemde, krijgt een boek uit mijn kast. Afwerking volgt per email.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Onder het kopje 'Prijs ' wil ik ook een ander bericht vermelden waarop ik door een andere zen-beoefenaar ben gewezen:
Rients Ritskes (u weet wel, van Zen.nl) is een 'Petitie ' gestart:
"Verlaging btw-tarief op yoga, mindfulness en meditatie
Op gewone yoga zit 21% btw, terwijl op yoga-vormen waarbij je gaat zweten 6% btw zit. Mindfulness en meditatie vallen eveneens onder het 21%-tarief omdat dit ook als luxe wordt gezien. Maar werken aan je mentale conditie is helemaal geen luxe. Teken daarom deze petitie!
...
Wij roepen de Tweede Kamer en de Nederlandse regering op om het btw-tarief op mindfulness, meditatie en yoga te verlagen."

Wie moet er 'BTW ' betalen? Alleen de organisatie die meditatie (en mindfulness) op commerciële basis aanbiedt, met tarieven zoals Zen.nl. Voor degenen die het op basis van dana doen, hoeft dat niet (of ben ik naïef ?).
Mijn reactie: Ik ga zeker niet tekenen. Ik ga nog liever een tegen-petitie organiseren:
"Yoga, mindfulness en meditatie hebben buitengewoon veel Toegevoegde Waarde, daarom moet de BTW (Belasting Toegevoegde Waarde) er op zo hoog mogelijk zijn; ook op yoga waarvan je gaat zweten, wat dat dan ook is."

========================================================================

Is de Boeddhistische Omroep nu weg of niet?

Het laatste levensteken van de BOS, van 31 december 2015: De BOS stopt. Alles op een rijtje
Merkwaardig genoeg is er op de website van de KRO-NCRV niets van het overnemen van de boeddhistische programma's te vinden.

Eind december heb ik de KRO-NCRV een (nog niet beantwoorde) mail gestuurd met o.a. de volgende inhoud:
"...
Naast de vraag of het [echt; de BOS naar de KRO-NCRV] doorgaat heb ik de vraag wat u denkt van het dubbele gebruik van het merk 'Bodhitv' ? Of heb ik het verkeerd begrepen en gaat de (huidige) website http://www.bodhitv.nl/ deel uitmaken van het samengaan van de BOS met KRO-NCRV ?

Tenslotte vraag ik me af wie binnen uw organisatie gaat waken over het boeddhistische gehalte van de te maken programma's (23 uur per jaar?) Dit vooral omdat het Boeddhisme veelvormig is en mevr. Schoofs sommige tradities minder goed kent.

Vriendelijke groet,
Joop Romeijn

BIJLAGE (Tekst uit mijn blog)
Zal Bodhitv dan toch nog, zoals ik voorgesteld heb, uit zijn (haar) as herrijzen? Maar dan los van de bevoogding door de BOS-directrice; en los van het B.D., mag ik hopen.
Waar ik niet gelukkig mee ben is dat het merk 'Bodhitv ' nu op twee manieren gebruikt gaat worden:
* De 'boeddhistische' programma's die KRO-NCRV gaat maken krijgen niet het logo 'BOS'
(dat wilden de christenen niet) maar 'Bodhitv'.
* En de private website (met geld van de vrienden van de voormalige BOS) Bodhitv 2.0 ook,
als dat door gaat tenminste, want er is nu pas een werkgroep over aan het nadenken.
Dat is verwarrend en onwenselijk, dat zal KRO-NCRV ook wel vinden. Trouwens, per jaar 23 uur 'boeddhistische' tv voor minder dan een miljoen (7% van € 12 m.), daar geloof ik niets van. "

========================================================================

Is er nieuws van het front van de vipassana-beweging in Nederland ?

Na de bijeenkomst op 13 december 2015, waarover ik een week later schreef (onder de schildering van de Baron von Münchhausen), is het stil gebleven.
Tot nu heb ik op geen enkele andere website enige vermelding van de bijeenkomst gezien.

Mijn notitie is nu ruim 3 weken geleden naar de voorbereiders gegaan, het moment lijkt me aangebroken hem breder te verspreiden:

Aan de voorbereidingsgroep vervolgoverleg vipassana-gemeenschap na 13 december
                                                                                                                     door Joop Romeijn

Zoals toegezegd zondag 13 december een aantal suggesties van mij, op persoonlijke titel, voor het vervolg.
Mogelijk is het aspect 'verwerken van het verleden' nog niet voltooid, toch wil ik me beperken tot het 'hoe nu verder'.
Aan het eind van de sessie zondag waren er volgens mij twee thema's
  *  doordenken van 'wat is een leraar'?
  *  organisatie en procedures, zeker nu 'de groep van 14' (of welk getal ook) niet meer bestaat

Ik beperk me grotendeels tot het tweede thema. Van het eerste wil ik alleen dit zeggen dat een Westerse, een Nederlandse leraar geen verlicht persoon is en dat dat van buitenlandse leraren (monnik of niet) bij retraites ook niet verwacht mag worden, alleen al omdat het wel of niet verlicht zijn geen openbaar gespreksonderwerp mag zijn.

Het perspectief bij m'n suggesties is dat van de beginnende mediteerder (losjes: eerste twee jaar). Die heeft recht op duidelijkheid welke Dhamma gebracht wordt door de sangha waar hij/zij aan wil deelnemen, welke meditatievorm of -vormen, en aan welke kwalificatie-eisen de leraar voldoet, en moet iets weten over de transparantie van het functioneren van de sangha.

A. Voorstellen over het sangha-niveau

Onder 'sangha' versta ik hier: lokale vipassana-groepen plus de retraites van SanghaMetta en SIM. Bij de retraites opgenomen in Simsara is nu een onderscheid in wel of niet door de SIM georganiseerd, dat onderscheid heeft de onduidelijkheid over wie verantwoordelijkheid draagt voor retraites, niet door de SIM georganiseerd zijn (maar meestal door een individuele leraar); dat moet veranderen.

* Het heeft de voorkeur dat organisatie van de sangha gescheiden verantwoordelijkheden kent: het bestuur (al dan niet formeel, niet alle sangha's zijn stichting) enerzijds en de leraar/spirituele leider anderzijds.
Concreet: geen leraar als bestuurslid, er is een contract bestuur-leraar (het Groningse model)
Volgens mij hebben SanghaMetta, Dhammadipa en Vipassana-Nijmegen een meer ongewenst model.

* De sangha vraagt voor de leraar een ' Verklaring Omtrent het Gedrag ' (VOG) aan, zie https://www.justis.nl/producten/vog/

* De sangha vermeldt expliciet (bv op haar website) zich te houden aan de ethische code
Een aantal sangha's heeft nu ook, na de SIM, een ethische code, bv SanghaMetta (http://www.sanghametta.nl/index.php/over-sangha-metta/ethische-code )
Het niet toestaan zijn van een (seksuele) relatie tussen leerling en leraar wordt hier gekoppeld aan de derde van de vijf leeftegels: 'het vermijden van seksueel ongeoorloofd gedrag'. Omdat niet in alle lokale sangha's het aannemen van de leefregels onderdeel van de beoefening is, moet dit mogelijk iets anders worden geformuleerd.
Daarna wil ik een element toevoegen: een code over 'onjuist zwijgen ' bij de 4e van de leefregels, het vermijden van onjuist spreken. Niet zwijgen als men ziet dat er in de sangha een (seksuele) relatie leraar-leerling ontstaat. 'Niet zwijgen' dat ook roddelen kan voorkomen.
Primair moet dit binnen de sangha behandeld worden. Beide overigens met als sluitstuk: het externe Meldpunt, zie bv http://joopromeijn.blogspot.nl/2015/11/meldpunt-seksueel-misbruik.html


B. Voorstellen over het landelijke niveau

De noodzaak dat een (beginnend) mediteerder een behoorlijke mate van zekerheid – garanties kan niemand geven - heeft dat hij/zij veilig is bij leraar en sangha kan zijn, moet neerkomen op een certificering, van welke aard dan ook. De 'transmissie' door Mettavihari of daarvan afgeleide benoemingen (door de 8 van de 14) kan niet meer gebruikt worden.
Zondag de 13 werden twee benaderingen genoemd:
   *  tamelijk informeel, namelijk een groepje betrouwbare mensen die bepaalt
       wie – nieuw – leraar kan zijn en wie dat (niet meer) kan zijn.
   *  formeel, uitmondend in een soort register van gekwalificeerde leraren

De keus deze twee moet eerst expliciet en nadrukkelijk gemaakt worden!
Ik ga door op de tweede benadering, deze is in mijn ogen noodzakelijk, maar ook moeilijk. Het is wat ik noemde het von Münchhausen thema: het zichzelf aan z'n haren uit het moeras trekken.
Want wie certificeert de certificeerder ? Etcetera.

Misschien kan het toch op eigen kracht, bijvoorbeeld zo:
We benoemen twee van de huidige leraren waarin iedereen vertrouwen heeft en die bovendien ook een transmissie-achtige opdracht van een andere Aziatische leraar hebben gehad. Deze twee plus een deskundige op het gebied van certificering en registers buiten de vipassana-gemeenschap vormen een tijdelijke leraren-commissie. Deze gaat voor een 'lijst van leraren' zorgen.

Het kan ook door de hulp in te roepen van een algemeen internationaal erkend leraar zoals Jack Kornfield, Joseph Goldstein, Sylvia Boorstein, Gil Fronsdal, Christina Feldman. Wellicht kan Dingeman Boot hierbij bemiddelen. Zelf denk ik primair aan Fronsdal, maar een in Europa wonende man of vrouw maakt het wel haalbaarder, want er zal een aantal gesprekken moweten komen.
Het vragen van een van deze angelsaksische leraren houdt gedeeltelijk al een keus in: die voor inzichstsmeditatie die ook uit andere vormen kan bestaan dan strikte vipassana. Het betekent enige afstand van de van Mettavihari afkomstige uitspraak " Uitgangspunt is, dat de beoefening van vipassana een op zichzelf staande weg is die uiteindelijk leidt naar de realisatie van verlichting .“ (ik citeer uit http://www.dhammadipa.nl/over-ons/ )

Het alternatief is de vraag voorleggen aan een Birmese of Thaise monnik met een strikte Mahasi-achtergrond, maar dat zou niet mijn keus zijn.

Een kleiner probleem is waar het 'register' aangehaakt moet worden. Ik heb eerder voorgesteld: dit register kan in de plaats komen van de 'lijst van leraren ' van de SIM.
Voorwaarde voor mij is dan wel het SIM-bestuur een of meer zware ervaren bestuurders (er bij) moet hebben. Andere mogelijkheid: aanhaken bij een bestaand register, in een sector waar we enige affiniteit mee hebben bv die van mindfulness-trainers, die van psychotherapeuten of die van geestelijk verzorgers.

========================================================================

Vipassana of inzichtsmeditatie, transcendent of werelds deel; een boeiende bijdrage van Adi Ichsan

De zogeheten veertien vipassanaleraren (leerlingen van Mettavihari) waren sinds medio vorig jaar 'de 6' plus 'de 7'. *)[zie noot onderaan]
Adi Ichsan had zich al langer losgemaakt en wenste niet aan de openbare discussie over het misbruik door Mettavihari deel te nemen.
Maar nu verschijnt er van hem een uiterst boeiend, polemisch (dat woord bedoel ik complimenteus) en superieur (dat bedoel ik iets minder positief maar ook niet negatief, laten we zeggen: neutraal) inhoudelijk artikel in het Boeddhistisch Dagblad van 4 januari:
' Vipassana, inzichtmeditatie of mindfulness? ' Bron: Hier

Ik ga niet proberen het samen te vatten. Het is zeer leesbaar, zeker voor degenen die zich wel eens met vipassana hebben bezig gehouden. Op één punt wil ik echter wel in gaan:
Adi is een van de twee leraren (en een van de drie bestuursleden) van de sangha aan de Pieterspoortsteeg te Amsterdam, genaamd Dhammadipa. Het is mij niet duidelijk of de opvatting van Adi Ichsan zoals hij die nu in het B.D. verwoordt, ook die zijn van het bestuur en de leraren(raad) van Dhammadipa

In een reactie vraagt Mari den Hartog zich af waarom Adi - als een van de weinigen - een onderscheid maakt tussen 'vipassana' en 'inzichtsmeditatie '.
In een volgende reactie deelt Gerben Hieminga deze vraag. Hij vermoedt - op basis van een eigen onderzoek - dat de inschatting van Adi dat 1/3 van de vipassana beoefenaars het ‘bovenwereldse’ doel realiseert, te hoog is.
En vervolgt met: "Je maakt onderscheid tussen leraren vipassana- en leraren inzichtsmeditatie. 'De meeste inzichtmeditatie leraren zijn vaak personen die het uiteindelijke doel zelf niet hebben meegemaakt maar wel de wereld weten te relativeren en gelijkmoedig kunnen blijven in de woelige wereld.' En: 'Vipassanaleraren zijn gidsen die precies stap voor stap een beoefenaar weten te leiden naar dit moment van tijdelijke bevrijding.' Hoewel je het niet expliciet zegt, vraag ik mij af of alle vipassana-leraren in Nederland het doel ook echt zelf hebben gerealiseerd. Een deel absoluut, maar alle? En voor diegene die uit directe ervaring spreken; tot welk stadium van verlichting? "

Trouwens: ik hoop van harte dat Gerben Hieminga bestuurlijk niet verloren is voor de vipassana- (inzichtsmeditatie-) beweging in Nederland, na z'n vertrek uit het bestuur van SanghaMetta in 2014: zulke mensen hebben we nodig.

In een vervolgreactie legt Adi zijn onderscheid vipassana-inzichtsmeditatie uit, waarbij de eerste vorm 'het transcenderen van het wereldse bewustzijn naar het ongedefinieerde bovenwereldse bewustzijn' is. En de tweede werelds blijft, waarmee voor hen ook niets mis is maar het is iets anders (hoewel minder). Gelukkig maar, ik blijf daar maar zo lang ik nog leef (en probeer ondertussen van m'n begeerte, haat onwetendheid en gehechtheden af te komen).

Oncollegiaal - maar dat hoeft op dit niveau ook niet, is Adi's uitspraak "Nu heb ik eigenlijk nog niemand van de Inzichtmeditatie prominenten in Nederland - die zich tevens uitgeven als Vipassana leraar - horen praten over de basis begrippen in traditionele Vipassana zoals concept (Pali: paññati) en werkelijkheid (Pali: sabhavadhamma), of ik ben niet goed geïnformeerd." Let op de ironie bij het woord 'prominenten'.

*) Noot: we kunnen ook zeggen dat 'de 14' nu gedifferentieerd zijn in:
    de 3 + de 2 + de 2 + de 1 de 1 + de 1 + de 1 + de 1 de 1 + de 1; want SanghaMetta
    telt 3 van de oorspronkelijke 14 leraren, Dhammadipa 2 en Vipassana Nijmegen ook 2.

========================================================================

De bioloog en de boeddhist: altruïsme en empathie beter verklaard (en geleefd)

Een boek bespreken dat ik nog maar voor tien procent gelezen heb, ik doe dat wel meer: 'Mindful America' door Wilson,of 'After Buddhism' door Batchelor bijvoorbeeld.
En nu een boek van de bioloog Frans de Waal uit 2013, dat ik ook weer bespreek voordat ik het uit heb: uit enthousiasme er voor.
'THE BONOBO AND DE ATHEIST: In Search of Humanism Among the Primates ' heet het in het Engels (zie Amazon ); in het Nederlands vertaald (zie Bol.com ) als
'DE BONOBO EN DE TIEN GEBODEN - Moraal is ouder dan de mens '

Hoe die twee titels met elkaar verenigbaar zijn (en beide de instemming van de Waal hebben, neem ik aan), moet ik nog ontdekken maar voorlopig bevreemdt dat me wel.

Samenvatting (door de uitgever) "Hebben we religie nodig om goed te zijn? Frans de Waal beantwoordt deze vraag door te kijken naar apen en andere dieren. Hoe dicht ze ook bij ons staan, in een bonobogemeenschap is nog nooit een kerk opgericht. En dat is ook helemaal niet nodig: in het goddeloze universum van de bonobo of de chimpansee bestaan medelijden, zorgzaamheid en rechtvaardigheid wel degelijk. Dat deze eigenschappen ouder zijn dan de mensheid, laat De Waal zien in De bonobo en de tien geboden, zijn verhalend geschreven boek over de evolutionaire basis van ons betere zelf. "

Enkele passages die m'n enthousiasme triggerden:
"Ik ben er echter niet zo zeker van dat het gewicht van de moraal van boven komt. Kan hij niet van binnenuit komen? Voor compassie geldt dat zeker.
... Implicaties voor de menselijke moraal. Volgens de meeste filosofen komen we via de rede bij de morele waarheid. Zelfs al halen ze God er niet bij, toch gaan die filosofen uit van een van boven opgelegd proces: eerst formuleren we algemene principes, die we vervolgens opleggen aan menselijk gedrag. Maar worden morele afwegingen werkelijk op zo'n hoog niveau gemaakt?" (pag. 27)

"... als moraal nu eens in de dagelijkse sociale interactie ontstaat en niet op een of ander abstract geestelijk niveau? Wat als hij geworteld is in de emoties die zich tenslotte onttrekken aan de strikte categorieën waar de wetenschap zo dol op is?" (pag. 33)

"... twee tegengestelde aspecten van het sociale leven van primaten. Ten eerste dat ze in een keiharde wereld leven die een man [de Waal heeft het over een chimpansee] ertoe dwingt een fysieke zwakte zo lang mogelijk te verbergen om de schijn op te houden. Maar ten tweede dat ze deel uitmaken van een hechte gemeenschap waarin ze kunnen rekenen op de affectie en de hulp van anderen, ook niet-verwanten. Dergelijke tegenstellingen zijn moeilijk te bevatten. Populairwetenschappelijke auteurs geven de voorkeur aan simplificaties door het leven van de chimpansee óf in hobbiaanse termen te beschrijven, namelijk als akelig en wreed, óf hun vriendelijke kant te benadrukken, terwijl in werkelijkheid nooit sprake is van het een of het ander. Het is altijd allebei. ...
Deze dualiteit is cruciaal. Elke moraal zou overbodig zijn als we alleen maar aardig waren. ...
Daarentegen zouden we ik weet niet hoeveel regels kunnen bedenken om de zorg en het respect voor elkaar te bevorderen, maar die regels zouden niet waard zijn als we niet toch al in die richting leunden. " (pag. 37)

"... koesterde hij [ene Price] het idee dat eigenbelang zuiver altruïsme in de weg staat. Dat enorme misverstand heeft hem mogelijk het leven gekost, want hij tastte de grenzen van de menselijke natuur af door zijn eigen vermogen tot zelfopoffering op de proef te stellen. Maar zo werkt het meestal niet bij altruïsme bij mensen. Dat ontstaat uit empathie met anderen die hulp behoeven. Bij empathie draait het juist om het vervagen van de grens tussen onszelf en de ander, wat het verschil tussen zelfzuchtige en onbaatzuchtige motieven uiteraard nogal schimmig maakt." (pag. 42)

"Empathie is vooral een eigenschap van zoogdieren, dus een nog grotere fout was dat grote denkers alle soorten altruïsme gewoon op een hoop gooiden. Je hebt bijen die zich opofferen voor hun korf en je hebt miljoenen slijmzwamcellen die tezamen één groot, slakachtig organisme vormen dat slechts een paar van die cellen in staat stelt zich voort te planten. Een dergelijke opofferingsgezindheid werd gelijkgesteld met iemand die in een ijskoude rivier springt om een ander te redden en met een chimpansee die voedsel deelt met een jengelende wees. Vanuit evolutionair perspectief bezien zijn beide vormen van hulp vergelijkbaar, maar psychologisch gezien zijn ze totaal verschillend. ... Zoogdieren beschikken over een wat ik een 'altruïstische impuls' noem omdat ze reageren op tekenen van leed bij soortgenoten en een drang voelen hun toestand te verbeteren." (pag. 43)

En dan ben ik nog niet op een kwart van het boek. En moet de bonobo, die veel dichter bij de mens staat dan de chimpansee, nog aan de orde komen.
Dit biedt mij meer inzicht in empathie en compassie dan de meeste boeddhistische teksten. De Waal vermeldt trouwens een gesprek met de Dalai Lama die hem hoopvol vraagt of ook de schildpad over empathie beschikt. Niet dus.

Er is trouwens in 2015 een nieuw boek van Frans de Waal uitgekomen: 'EEN TIJD VOOR EMPATHIE - Wat de natuur ons leert over een betere samenleving '. Zie Bol.com
Misschien voor later; ik kan wel aan de gang blijven.

========================================================================

Zin en zinloos: negenentwintig intrigerende stellingen over nihilisme door Chapman

Van sommige teksten van David Chapman begrijp ik niets (veel van z'n Twitter-berichten), van sommige denk ik: dat is niet mijn cup of tea (over tantra bv); maar andere zoals de serie over Boeddhistische ethiek, door hem 'nep'(fraud) genoemd, besproken in m'n blog van 1 nov. , vind ik zeer waardevol.

Nu dit weer: "Reasons to be cheerless, part 3
   For the nihilism section of the book, I’m collecting reasons to think everything is meaningless.
   I’m hoping to get a complete set, so I can address them comprehensively. "
Onderdeel van z'n blog 'Meaningness '

Volgen er 29 stellingen, waarvan ik de eerste en de laatste citeer:
"1.  Sure, some things have a mundane, trivial 'meaning' but nothing is really meaningful
  ...
29. Any argument that something is meaningful would have to justify it in terms of the
     meaningfulness of something else. But this can’t work; either there is an infinite regress,
     or it’s circular, or you come to something whose meaningfulness can’t be justified;"

afgesloten door: "To be explicit: I think each of these is wrong, and intend to explain why."
De argumenten daarvoor komen nog, meldt hij in de rubriek 'Comments '; die wacht ik vol belangstelling af.

Een soort Boeddhistisch Maandblad. De BOS foetsie, het B.Mag ter ziele. Nu het sufferdje (BD) nog. Theses Batchelor. Gaat de vipassana zich opnieuw uitvinden? Wat moeten we toch met religie en een prijsvraag.

Een leraar-arm en een boeddhistisch-media-loos 2016 toegewenst

"Van gezond dualisme is nog nooit iemand slechter geworden"

Van der Staaij (SGP) in het Kamerdebat over de Teevendeal

Een maandblad ?                                                                                                             Detail uit

'Levensboom' van Jantien Jongsma

In  Mei 2015  schreef ik, er mee te stoppen.
Dat gaat ook gebeuren, maar geen cold turkey .
En bovendien kreeg ik van allerlei mensen te horen dat ze m'n teksten zo waardeerden, dat is ook weer zo wat.
De laatste maanden was de productie al steeds beperkter. Soms wel heel lange stukken, niet altijd strak geredigeerd. Maar wel prachtstukken, niet snel verouderend.
Nu nog af en toe wat, eens per maand bijvoorbeeld.
Een soort maandblad met diverse artikelen. Als er hier tenminste nog wat gebeurt, of er Engelstalig een ook voor ons interessante tekst verschijnt. Anders niet. Een proeve.

En anderen dan?

Hier heb ik het alleen over schrijvers of platforms van serieuze artikelen, niet over gebabbel of gebrabbel (BD bv), of de eigen leraar verheerlijkende websites (Zen.nl bv)
* Katinka Hesselink schrijft nog bijna uitsluitend over mindfulness, goeie stukken, daar niet
   van, maar geen boeddhisme. Haar meest recente tekst . En hier  haar andere blog ;
* Hopelijk komt OpenBoeddhisme weer op stoom, over seksueel misbruik, over boeddhisme
   en geld, maar ook over de meer subtiele onwenselijke verering (devotie) voor de leraar;
* Ron Sinnige schrijft nog maar heel weinig, helaas;
* Jules Prast neem ik niet meer serieus, voor mij is hij niet agendasetting ;
* Op de LinkedIn groep 'Boeddhisme in Nederland' gebeurt niets interessants meer;
* SIMsara (drie keer per jaar) is te braaf;
* In Facebook wordt kennelijk soms over boeddhisme geschreven, maar daar wil ik niet op;
* De kwartaalsite van de VvB (nu Varamitra) bevat mengsel van ouwe koek en aardige artikelen;
* De blog van Edel Maex is dan nog een van de aardigste overblijvers; wel erg Zen-nig
   soms, inclusief de ontkenning dat het onderscheid Mahayana-Theravada relevant is.
Ben ik nog iemand vergeten?
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Weg met de BOS ! Lang leve Bodhitv ?

Zal Bodhitv dan toch nog, zoals ik voorgesteld heb, uit zijn (haar) as herrijzen? Maar dan los van de bevoogding door de BOS-directrice; en los van het B.D., mag ik hopen.
Waar ik niet gelukkig mee ben is dat het merk 'Bodhitv ' nu op twee manieren gebruikt gaat worden:
* De 'boeddhistische' programma's die KRO-NCRV gaat maken krijgen niet het logo 'BOS'
   (dat wilden de christenen niet) maar 'Bodhitv'.
* En de private website (met geld van de vrienden van de voormalige BOS) Bodhitv 2.0 ook,
   als dat door gaat tenminste, want er is nu pas een werkgroep over aan het nadenken.
Dat is verwarrend en onwenselijk, dat zal KRO-NCRV ook wel vinden. Trouwens, per jaar 23 uur 'boeddhistische' tv voor minder dan een miljoen (7% van € 12 m.), daar geloof ik niets van.

Voor de BOS-Radio eindigt het jaar en dus het leven vrij roemloos.
De redactie van de BOS (en dus niet Bettine Vriesekoop, die wist van niets) verwijderde uit het interview van Bettine met Frank Uyttebroeck diens verwijzing naar Nico Tydeman als leraar die ook grensoverschrijdend gedrag als leraar met een leerlinge heeft gehad. Dit werd ontdekt door Rob Hogendoorn die dat meldde op een Facebook-pagina. De oorspronkelijke versie is hier te horen (en zien) en de gekuiste versie hier .
Het BD meldde het incident ook maar gaat niet kritisch in op de verdediging van de BOS voor deze ingreep: het verwijderen van drie seconden (zolang duurt het uitspreken van de naam 'Nico Tydeman') wordt gebracht als het naar het juiste aantal zendminuten terugbrengen van het interview. En "... de quote [is] eruit gehaald omdat die tot verwarring zou leiden. Onze taak is het om zaken helder uit te leggen, dat was in het interview niet gebeurd. En dat kwam later tot uiting. Tydeman had een relatie met een volwassen vrouw en is in dat opzicht niet te vergelijken met Mettavihari" is m.i. al te doorzichtig Nico Tydeman uit de wind houden net zoals VVD-ers elkaar in de Teevendeal uit de wind probeerden te houden. De BOS heeft immers de afgelopen maanden geen enkele keer aandacht besteed aan 'de zaak Tydeman': te pijnlijk voor hun held.

Overigens werd in deze uitzending van 15 december wel gemeld dat 'boeddhistische' televisie voortaan door KRO-NCRV wordt gemaakt en de Bodhitv wellicht buiten het bestel een herstart krijgt, maar over de BOS-radio geen woord. Geen podcasts dus?

=======================================================================

Over leraren en andere inzichts-mediterenden

Onder 'leraar-arm' versta ik: eerste twee jaar heeft een beginnend beoefenaar een leraar nodig die inleidt in de Dhamma en de techniek van de meditatie. Daarna zijn spirituele vrienden nuttig.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

De wijze waarop de vipassana-gemeenschap
uit haar crises kan komen, gaat op
de wijze van de Baron von Münchhausen

“Een andere keer wilde ik over een moeras heen, dat me aanvankelijk niet zo heel breed bleek. Maar tijdens de sprong ging ik daar anders over denken. Zwevend in de lucht keerde ik weer om, naar waar ik zonet vandaan gekomen was, om een grotere aanloop te nemen.

Niettemin was mijn sprong ook de tweede keer te kort en verdween ik niet ver van de andere oever tot aan de hals in het moeras. Hier had ik onafwendbaar moeten omkomen als ik niet door de kracht van mijn eigen arm mijzelf aan mijn haren, samen met mijn paard, dat ik tussen mijn knieën geklemd hield, er weer uitgetrokken had."

Laat ik maar definitief spreken over 'inzichtsmeditatie' en niet over 'vipassana'.
'De veertien' bestaat niet meer, 'de 6', 'de 7' of 'de 11' ook niet, er zijn mensen die groepen en soms ook retraites begeleiden. Wat mij opviel was hoe sterk de dynamiek in de voormalige groep van 14 invloed heeft gehad op wat (te) makkelijk 'de zwijgcultuur' is genoemd. Een verlammende invloed ook, waarna niemand meer de regie had. Het effect was kwalijk, tragisch en genant.
De gevolgen van het demasqué van Mettavihari worden langzaam zichtbaar; te langzaam naar mijn zin, maar dat is een goede oefening in geduld.
Ik noem er drie, deze (en nog veel meer zaken) zijn aan de orde gekomen in een bijeenkomst van ruim vijftig beoefenaren op 13 december.

Het eerste is dat de gevoeligheid voor (seksueel) misbruik aanmerkelijk is toegenomen en er procedures aan het komen zijn om de kans daarop te verkleinen, voor de kans op het lang doorgaan ervan.
Een aantal sangha's heeft nu ook, na de SIM, een ethische code, bv SanghaMetta
Ik wil aan de code t.a.v. seksueel ongeoorloofd gedrag (de derde van de 'leefregels') een code toevoegen over 'onjuist' zwijgen bij de 4e van de leefregels, het vermijden van onjuist spreken. Niet zwijgen als men ziet dat er in de sangha een (seksuele) relatie leraar-leerling ontstaat.
Beide overigens met als sluitstuk: het externe 'Meldpunt '

Het tweede is dat steeds breder wordt onderkend dat de 'transmissie' als leraar van Mettavihari aan 14 van zijn leerlingen in feite ongeldig is, of dat de huidige leraren zich er niet meer op willen beroepen. De steen waarop het gebouw rustte, is weggetrokken. Mij bevalt dit gebrek aan houvast, deze existentiële leegte wel, al is het wel lastig in een organisatie. Toch biedt het mogelijkheden. Er moet een nieuwe benoemingsprocedure komen, formeel of tamelijk informeel, daar was men nog niet uit (ik ben voorstander van formeel). Rol van de SIM daarin? Ook moet explicieter worden wat de Westerse leraar is: geen 'verlichte' monnik, maar een 'spirituele vriend'.

Hoe Westers moet trouwens de inhoud van de beoefening worden waarvoor ik nu (in mijn fantasie) een organisatie over aan het optuigen ben? Strikte vipassana à la Mahasi (en/of à la Mettavihari hoewel dat volgens Guus Went niet hetzelfde is) of meer inzichtsmeditatie zoals bv in Spirit Rock, IMS en Gaia House gegeven wordt. Ook weer met mijn mening: het laatste.

Het derde is de plaats van de leraar in de organisatie van de sangha. Mogelijk is het model beter (in ieder geval is dat mijn opvatting) dat de leraar niet in het bestuur van de sangha zit maar dat er een overkomst leraar-bestuur wordt gesloten: het Groningse model. Nu zit de leraar nog in een aantal besturen, soms zelfs als voorzitter.

Er komt een volgende bijeenkomst, met een aangevulde voorbereidingsgroep; tijd en vorm is nog niet bekend. Ik heb aangeboden de suggesties in mijn schrijfsels van het afgelopen jaar in de vorm van concrete voorstellen te vertalen. Wat hierboven staat is een samenvatting er van.
Maar mogelijk deelt niet iedereen mijn motto: vertrouwen is goed maar procedures zijn beter.

=======================================================================

In oktober kondigde ik het nieuwe boek van Stephen Batchelor aan, titel After Buddhism

Daarin schreef ik o.a.: Interessant vind ik zijn 'Ten Theses of Secular Dharma ' op pag 321-322.
Een - ik durf de term bijna niet te gebruiken - soort geloofsbelijdenis.

Deze 'theses' zijn nu ook digitaal te vinden op de Website Secular Buddhism . Met de nodige discussie erover, 41 comments inmiddels.
Eén van de meest recente daarvan, om de betekenis aan te geven: 'One big difference between these principles and Luther’s theses is that Luther was mainly concerned with belief, whereas Batchelor is mainly concerned with practice. '

Ik doe een poging, ze te vertalen. Dat viel nog niet mee, Batchelor heeft de eerste versie ervan jaren geleden geschreven en er steeds verder aan geschaafd. Dus elk woord telt.


Tien stellingen van Seculiere Dharma

1. Een seculier boeddhist is iemand die toegewijd is aan de beoefening van de dharma in het belang van uitsluitend deze wereld.

2. De beoefening van de dharma bestaat uit vier taken: het lijden te omarmen, de reactiviteit te laten gaan, tot het staken van de reactiviteit te observeren, en een eenheidvormende manier van leven te cultiveren.

3. Alle mensen, ongeacht geslacht, ras, seksuele geaardheid, handicap, nationaliteit en religie, kunnen deze vier taken beoefenen. Elke persoon, op elk moment, heeft de potentie meer wakker, responsief, en vrij te zijn.

4. De beoefening van de dharma is evenveel gericht op hoe men spreekt, handelt, en werkt in de publieke ruimte áls met hoe men privé spirituele oefeningen doet.

5. De dharma is dienstbaar aan de behoeften van mensen op bepaalde tijden en plaatsen. Elke vorm die de dharma aanneemt is een voorbijgaande menselijke schepping, afhankelijk van de historische, culturele, sociale en economische omstandigheden die het bepaalt.

6. De beoefenaar eert de vormen van dharma-leer die in verschillende tradities zijn doorgegeven, tegelijk zoekend naar een creatieve manier om ze op te voeren op een manier die past bij de wereld zoals die nu is.

7. De gemeenschap van beoefenaren wordt gevormd door autonome personen die elkaar wederzijds ondersteunen in het cultiveren van hun paden.
In dit netwerk van gelijkgezinde individuen, respecteren de leden de gelijkheid van alle leden, tegelijkertijd de specifieke kennis en expertise honorerend die iedere persoon met zich mee brengt.

8. Een beoefenaar streeft naar een ethiek van zorgzaamheid, gebaseerd op empathie, compassie en liefde voor alle wezens die ontstaan zijn op deze aarde.

9. Beoefenaren proberen het structurele geweld van samenlevingen en instellingen te begrijpen en verminderen, alsmede de wortels van het geweld dat zich in zichzelf bevinden.

10. Een beoefenaar van de dharma streeft naar het ontwikkelen van een cultuur van het ontwaken dat zijn inspiratie zowel in boeddhistische als in niet-boeddhistische, religieuze en seculiere bronnen vindt.

=======================================================================

Wat moeten we toch met religie ?

Omdat het een kerstnummer lijkt te worden, lijkt dat me wel een aardige vraag.
Eerst terug naar het artikel van Koert van der Velde als soort samenvatting van z'n boek, in m'n vorige blog behandeld.
Een reactie Edel Maex in de digitale krant op dit artikel, duidelijk geval van distantie nemen: "De Amerikaanse zenleraar Norman Fischer merkte ooit op: 'Religion is evolving under our noses, but we are not noticing it because we are stuck on old forms and old terminologies'. De analyse van Koert van der Velde probeert een nieuw fenomeen als mindfulness op te sluiten in een kooi van oude vormen en terminologieën. Het resultaat is dat hij er compleet naast grijpt en alleen maar een visie op religie zichtbaar maakt waar veel mensen zich zoeken van te emanciperen."

Daar heeft Maex gelijk in en ik begrijp heel goed dat hij de indruk heeft dat iemand hem voor zijn kar wil spannen. Moderne varianten op het Christendom (à la van der Velde die zich niet in deze omschrijving zal herkennen) zijn niet zo zinvol om te construeren. 'Religion is evolving under our noses', dat kan best zo zijn, maar er gebeurt van alles onder onze neus, ook niet-religieuze processen, zonder dat we ons dat realiseren.
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Update 20 dec.   Maex heeft z'n kommentaar op van der Velde uitgewerkt in z'n blog,
ook opgenomen in NieuwWij .
Zie voor het vervolg m'n Update 21 dec. bij m'n vorige blog.
-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Eerlijk gezegd krijg ik steeds een atheïstische reflex als ik hoor dat religie overal is. Maar een ander moment krijg ik een religieuze reflex als ik hoor dat het boeddhisme geen religie is (maar een filosofie, een manier van leven). Voor mij is (het beoefenen van) het boeddhisme, vanuit m'n optiek van ultieme zinloosheid, religieus: een irrationele poging tot zingeving aan het zinloze. Alleen lijkt het me beter de term 'religieus' niet te gebruiken, maar ik kom als alternatief niet veel verder als: het hebben van een zingevings-intentie.
Zie de Bijlage voor een korte beschouwing van Batchelor over het woord 'religious'.

Mijn positie is die van Albert Camus: [Het boek] " 'De mythe van Sisyphus' ... Sisyphus is de sterveling die in opstand kwam tegen de goden en daarvoor de meest ernstige straf denkbaar opgelegd kreeg: zinloosheid. Hij is gedoemd eeuwig een rots de berg op te duwen, te zien hoe deze weer naar beneden rolt en opnieuw te beginnen. Voor Camus is Sisyphus de ultieme absurde held. Hoewel zijn arbeid zwaar, nutteloos en oneindig is, vraagt Camus ons in te beelden dat Sisyphus rustig de berg afloopt, zijn steen achterna. Naar beneden wandelend, wordt hij zich bewust van het absurde van zijn situatie. Precies dit moment van helderheid en inzicht is tragisch en kwellend, maar tegelijkertijd Sisyphus' overwinning. 'We moeten ons Sisyphus als een gelukkig mens voorstellen,' schrijft Camus". Bron: hier

Die atheïstische reflex krijg ik ook, als ik het interview in NieuwWij   “Voedingsbodem voor antireligieuze sentimenten is steeds vruchtbaarder geworden” met Taede Smedes lees.
De (grotendeels door Smedes overgenomen) stelling van de interviewster is dat 'we' steeds vaker antireligieuze geluiden horen. "Het publieke debat lijkt gedomineerd te worden door atheïstische opiniemakers, die religie maar wat graag door het slijk halen – zonder gehinderd te worden door enige kennis van zaken. Waar komt dit vandaan? En moeten religieuze mensen zich zorgen maken? "
Smedes ziet de verharding in de wetenschap/religie discussie als één van de oorzaken voor de toename van antireligieuze sentimenten in onze maatschappij. En die antireligieuze sentimenten betreffen dan islam plus christendom: slachtofferschap van christenen over de rug van moslims vind ik dat. Ik zou wel eens harde onderzoeksfeiten willen zien hoeveel mensen met ongenuanceerde kritiek op de islam tegelijk kritiek op het christendom hebben: een klein percentage denk ik. Het christendom is grotendeel irrelevant in Nederland (in de VS is het wat anders); en wetenschappers doen gewoon hun wetenschaps-ding (of hun therapie-ding zoals mindfulness). Wetenschappers kunnen over zaken buiten hun vakgebied domme dingen zeggen, meer is er niet aan de hand. En wie interesseert zich nu in het creationisme? Helaas is zelfs de interesse van veel mensen (boeddhisten en niet-boeddhisten) in de evolutie-theorie heel klein.

Even was ik van plan het betoog om te draaien en me in atheïstisch slachtofferschap te wentelen zoals soms de door Smedes zo verfoeide Dawkins doet. Maar zover identificeer ik me toch net niet met het atheïsme; en bovendien heb ik geen talent voor slachtofferschap.
Maar als denkoefening dan: misschien wel erger dan antireligiositeit is de anti-atheïsticiteit (een draak van een woord, maar dat is mijn schuld niet). Het atheïsten-bashen vindt voortdurend plaats, ook als ze met heel andere zaken bezig zijn.

Smedes geeft in het interview nog een leuk voorbeeld “Het zijn uitingen van onderbuikgevoelens richting alles wat naar religie riekt. Je ziet het nu ook gebeuren met de discussie rond mindfulness. Koert van der Velde heeft in zijn recente boekje laten zien hoe religieus mindfulness eigenlijk is en ineens wordt mindfulness door menigeen afgeschoten."
Ik heb kritiek op van der Velde's niet-wetenschappelijk onderbouwde stelling dat mindfulness religieus zou zijn. En in Trouw hebben reaguurders zoals altijd veel kritiek op van alles, ook op mindfulness. Wat is het verband, toch niet antireligiositeit?

Smedes sluit als volgt af: "Ik zou hoe dan ook graag zien dat elke religieuze man of vrouw het als zijn of haar taak ziet om zich in het publieke debat te mengen en discussies te nuanceren, vooral om te laten zien dat de heersende stereotypen van geloven niet bestaan. Niet alle gelovigen zijn religieuze fundamentalisten of irrationele creationisten. Daarbij denk ik dat gelovigen zich niet moeten gaan opsluiten in eigen organisaties of eigen politieke partijen. Dan plaats je jezelf in een hokje. Vind je het dan gek dat anderen jou daar vervolgens graag in opsluiten?”
Nog steeds in m'n gedachte-oefening draai ik een paar woorden om:
Ik zou hoe dan ook graag zien dat elke a-religieuze man of vrouw het als zijn of haar taak ziet om zich in het publieke debat te mengen en discussies te nuanceren, vooral om te laten zien dat de heersende stereotypen van niet-geloven niet bestaan. Niet alle niet-gelovigen zijn a-religieuze fundamentalisten ... Daarbij denk ik dat niet-gelovigen ... etc.

Het is mijn discussie niet, ik probeer alleen als boeddhist een beetje in dit mijnenveld tussen religieus en atheïstisch te laveren. Me realiserend dat het overgrote deel van de (Aziatische) boeddhisten zo religieus en zo theïstisch is als de pest.

=======================================================================

Prijsvraag

Wie heeft in 2015 over de boeddhisten gezegd :
" Er is geen gezaghebbend iemand in Nederland
  die er nationaal uitspringt als een boegbeeld.
  Soms zou dat niet verkeerd zijn."

Inzenden voor 1 februari naar jwromeijn@hotmail.com, het enige jurylid.
Prijs is een boek naar keuze uit mijn boekenkast.
Bonus voor een antwoord op de subvraag: zou spreker iemand op het oog hebben?


=======================================================================

Bijlage

Het woord 'religious', zoals benaderd door Stephen Batchelor in 'After Buddhism '

" The wordt 'religious' is notoriously difficult to define. The term has a long and confusing history, and its meaning has shifted and changed over time [Noot: Nongbri]. Here I will use it in two related but distinct senses.
In the first sense, I understand 'religious' to denote our wish to come to terms with or reconcile ourselves to our own birth and death. For many people, religious thoughts and acts are those that engage their deepest, core relationship to the totality of their life and what it means for them. This is what the theologian Paul Tillich called one's "ultimate concern". For Tillich, ultimate concern is the definition of faith, and that about which one is ultimately concerned the definition of God.
In the second sense, I take 'religious' to denote whatever formal means are employed - adherence to sacred texts, submission to the authority of monastics and priests, performance of rites and rituals, participation in spiritual retreats - to articulate, frame, and enact ultimate concerns. Secular critics commonly dismiss religious institutions and beliefs as outdated, dogmatic, repressive, and so on, forgetting about the deep human concerns that they were originally created to address.
One can be religious in the sense of being motivated by ultimate concerns, without ever engaging in any overtly religious behavior, just as one can be religious in the conventional sense merely out of habit or custom, without being driven by an ultimate concern. Those who describe themselves as 'devout atheists' are not entirely joking."    pagina 15